روز جهانی ناشنوایان فرصتی است برای یادآوری این نکته که شنیدن تنها یکی از راههای ارتباط است، اما فهمیدن و درک کردن مرز نمیشناسد. این روز، بستری برای افزایش آگاهی عمومی، دفاع از حقوق ناشنوایان و تقویت جایگاه زبان اشاره در جوامع است. از سالها پیش، جامعه جهانی با برگزاری این روز تلاش کرده تا صدای بیصدایان را به گوش همه برساند.
تاریخچه و منشأ برگزاری
روز جهانی ناشنوایان نخستینبار در سال ۱۹۵۸ توسط فدراسیون جهانی ناشنوایان (WFD) پایهگذاری شد. هدف اصلی آن، جلب توجه دولتها و مردم به نیازها و حقوق افراد ناشنوا و کمشنوا بود. در ابتدا این روز در آخرین یکشنبه ماه سپتامبر برگزار میشد تا یادآور تأسیس WFD باشد که در همان ماه شکل گرفته بود.
در طول سالها، این روز از یک رویداد محدود به یک هفته کامل آگاهیرسانی توسعه یافت که اکنون با نام «هفته جهانی ناشنوایان» شناخته میشود. در بسیاری از کشورها، نهادهای مختلف از این فرصت برای برگزاری کارگاهها، همایشها، مسابقات فرهنگی و برنامههای رسانهای استفاده میکنند.
تاریخ روز جهانی ناشنوایان ۱۴۰۴
در سال ۱۴۰۴، روز جهانی ناشنوایان برابر است با یکشنبه ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵ که در تقویم شمسی با ۸ مهر ۱۴۰۴ مصادف میشود. این روز در پایان هفته جهانی ناشنوایان قرار دارد که در سال ۱۴۰۴ از ۳۰ شهریور تا ۸ مهر برگزار میشود.
علت تغییر تاریخ دقیق این روز در سالهای مختلف، وابسته بودن آن به «آخرین یکشنبه ماه سپتامبر» است. این انعطاف باعث میشود کشورهای مختلف با شرایط تقویمی متفاوت، بتوانند برنامههای خود را در هماهنگی با جامعه جهانی اجرا کنند.
| موضوع | توضیح |
|---|---|
| تاریخ روز جهانی ناشنوایان ۱۴۰۴ | یکشنبه ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۵ (۸ مهر ۱۴۰۴) |
| هفته جهانی ناشنوایان ۱۴۰۴ | از ۳۰ شهریور تا ۸ مهر ۱۴۰۴ |
| علت تغییر تاریخ | روز جهانی ناشنوایان هر سال در «آخرین یکشنبه سپتامبر» برگزار میشود، بنابراین تاریخ دقیق آن در سالهای مختلف متفاوت است. |
تفاوت روز و هفته جهانی ناشنوایان
- روز جهانی ناشنوایان: یک رویداد واحد در آخرین یکشنبه سپتامبر که بیشتر به برگزاری مراسم رسمی، سخنرانیها و رویدادهای بینالمللی اختصاص دارد.
- هفته جهانی ناشنوایان: بازهای هفتروزه که در آن، برنامههای متنوع آموزشی، فرهنگی و ورزشی برگزار میشود و فرصتی بیشتر برای گفتوگو درباره مسائل ناشنوایان فراهم میگردد.
اهداف و فلسفه برگزاری
برگزاری روز جهانی ناشنوایان اهداف متعددی دارد، از جمله:
- افزایش آگاهی عمومی درباره چالشهای زندگی ناشنوایان.
- تقویت جایگاه زبان اشاره بهعنوان بخشی از میراث فرهنگی.
- حمایت از حقوق برابر در آموزش، اشتغال و خدمات اجتماعی.
- جلب توجه به فناوریهای کمکشنوایی و دسترسپذیری در رسانهها.
این اهداف در هماهنگی با کنوانسیون حقوق افراد دارای معلولیت سازمان ملل تعریف شدهاند.
شعار امسال که توسط WFD اعلام شده است، بر “ارتباط بدون مانع، جامعه بدون تبعیض” تأکید دارد. این پیام تلاش میکند اهمیت دسترسی برابر به اطلاعات و خدمات را برای همه، صرفنظر از وضعیت شنوایی، برجسته کند.
فعالیتها و برنامههای جهانی و ملی
در سراسر جهان، این روز با رویدادهای متنوعی همراه است:
- برگزاری کارگاههای زبان اشاره در مدارس و دانشگاهها.
- مسابقات هنری و ورزشی با مشارکت ناشنوایان.
- نمایش فیلمها و مستندهای مرتبط با زندگی افراد ناشنوا.
- پخش برنامههای تلویزیونی با زیرنویس و زبان اشاره.
در ایران نیز نهادهایی مانند سازمان بهزیستی، انجمن خانواده ناشنوایان و برخی دانشگاهها برنامههایی از جمله جشنوارههای فرهنگی و همایشهای تخصصی را اجرا میکنند.
آمار و وضعیت ناشنوایان
طبق برآورد سازمان جهانی بهداشت، بیش از ۴۳۰ میلیون نفر در جهان با درجاتی از کمشنوایی یا ناشنوایی زندگی میکنند که حدود ۵٪ جمعیت جهان را تشکیل میدهد. در ایران، آمار رسمی دقیقی وجود ندارد اما تخمینها از وجود چند صد هزار ناشنوای مطلق و میلیونها کمشنوا خبر میدهند.
این آمار اهمیت توسعه آموزش فراگیر و خدمات دسترسپذیر را دوچندان میکند.
مشکلات و مطالبات جامعه ناشنوایان
ناشنوایان همچنان با چالشهای زیادی روبهرو هستند:
- کمبود مترجمان زبان اشاره در بیمارستانها و مراکز خدمات عمومی.
- محدود بودن برنامههای تلویزیونی و سینمایی با زیرنویس یا ترجمه همزمان.
- نبود قوانین کافی برای تضمین حق آموزش برابر.
- مشکلات اشتغال به دلیل تبعیض یا عدم آگاهی کارفرمایان.
زبان اشاره؛ هویت و میراث فرهنگی
زبان اشاره تنها یک ابزار ارتباطی نیست، بلکه بخشی از هویت فرهنگی ناشنوایان است. این زبانها در هر کشور و حتی در مناطق مختلف، گویشهای متفاوتی دارند. در ایران، زبان اشاره فارسی مورد استفاده قرار میگیرد که ساختار و واژگان خاص خود را دارد. حفظ و ترویج این زبان به معنای پاسداشت یک بخش مهم از تنوع فرهنگی است.
چهرههای برجسته مدافع حقوق ناشنوایان
در سطح جهان افرادی مانند مارلی متلین (بازیگر برنده اسکار) و ویلیام استوکی (فعال حقوق ناشنوایان) الهامبخش بودهاند. در ایران نیز چهرههایی چون مجید قربانیان و زهرا نعمتی (قهرمان پارالمپیک) نقش مهمی در معرفی توانمندیهای ناشنوایان ایفا کردهاند.
نقش مردم و سازمانها در حمایت
هر فرد میتواند سهمی در حمایت از ناشنوایان داشته باشد:
- یادگیری مقدماتی زبان اشاره.
- حمایت از تولید محتوای دسترسپذیر.
- تشویق کسبوکارها به استخدام افراد ناشنوا.
- مشارکت در رویدادهای هفته جهانی ناشنوایان.
نتیجهگیری
روز جهانی ناشنوایان یادآوری میکند که ارتباط انسانی فراتر از شنیدن است. با حمایت، همدلی و اقدامات عملی میتوان جامعهای ساخت که در آن هیچکس به دلیل ناتوانی شنوایی، از فرصتهای زندگی محروم نباشد.
