چهارم تیرماه ۱۴۰۵ یا همان دهم محرم ۱۴۴۸ هجری قمری بار دیگر فرا میرسد. روزی که از بیش از ۱۳۴۰ سال پیش تا امروز، هر سال در قلب میلیونها انسان بازتولید میشود؛ نه به عنوان یک تاریخ خشک و بیجان، بلکه بهعنوان یک تجربه زنده، یک درد مشترک، و یک درس جاودان.
عاشورا صرفاً یک مناسبت تقویمی نیست. این روز، نقطهای است که تاریخ اسلام را به دو نیمه تقسیم کرد: پیش از کربلا و پس از کربلا. در دهم محرم سال ۶۱ هجری قمری برابر با دهم اکتبر ۶۸۰ میلادی رویدادی اتفاق افتاد که نهتنها جریان تاریخ اسلام، بلکه معنای مفاهیمی مانند آزادی، عدالت، مقاومت و شهادت را برای همیشه در ذهن بشریت ماندگار کرد.
عاشورا چیست؟ | معنا و مفهوم دهم محرم
عاشورا (به عربی: عاشوراء) واژهای است برگرفته از ریشه «عشرة» که در عربی بهمعنای «ده» است. این واژه به دهمین روز از ماه محرم نخستین ماه تقویم هجری قمری اشاره دارد.
اما عاشورا فقط «روز دهم» نیست. این روز، برای بیش از یکونیم میلیارد مسلمان در سراسر جهان، بار معنایی بسیار عمیقتری دارد؛ هرچند این معنا از دیدگاه مسلمانان شیعه و سنی تفاوتهایی دارد:
از نگاه مسلمانان شیعه: عاشورا روز شهادت امام حسین بن علی (ع)، نوه پیامبر اسلام (ص) در سرزمین کربلا است. این رویداد در سال ۶۱ هجری قمری اتفاق افتاد و به عنوان یکی از بزرگترین فجایع تاریخ اسلام در حافظه جمعی مسلمانان شیعه نقش بسته است. مسلمانان شیعه این روز را با سوگواری، مجالس عزا، گریه و یادکرد مصائب اهلبیت پیامبر گرامی میدارند.
از نگاه مسلمانان اهل سنت: عاشورا روزی است که خداوند حضرت موسی (ع) و بنیاسرائیل را از ستم فرعون نجات داد. پیامبر اسلام (ص) پس از ورود به مدینه و آگاه شدن از این رسم یهودیان، روزهداری در این روز را سنت کرد.
عاشورا ۱۴۰۵ شمسی چه روزی است؟ عاشورای امسال روز چهارشنبه، چهارم تیرماه ۱۴۰۵ است مطابق با ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ میلادی و دهم محرم ۱۴۴۸ هجری قمری. البته با توجه به اینکه تاریخهای قمری بر اساس رؤیت هلال ماه تعیین میشوند، این تاریخ ممکن است با اعلام رسمی یک روز جابجا شود.
تاریخچه محرم الحرام | ماه مقدس در اسلام
پیش از پرداختن به واقعه کربلا، باید بدانیم که چرا ماه محرم اصلاً مهم است.
محرم اولین ماه از سال قمری هجری است و یکی از چهار ماه «حرام» در اسلام بهشمار میرود. این چهار ماه عبارتند از: ذیالقعده، ذیالحجه، محرم و رجب. در آیه ۳۶ سوره توبه، قرآن کریم به این ماههای مقدس اشاره فرموده است.
کلمه «محرم» در زبان عربی بهمعنای «ممنوع» یا «مقدس» است. در فرهنگ پیش از اسلام عرب، این ماه ماه صلح بود و جنگ در آن حرام بهشمار میرفت. پیامبر اسلام (ص) نیز در حدیثی که در صحیح مسلم روایت شده، محرم را «شهرالله» یعنی «ماه خداوند» نامیدهاند؛ تعبیری که جایگاه استثنایی این ماه را نشان میدهد.
در سال ۱۴۰۵ شمسی، ماه محرم ۱۴۴۸ هجری قمری از سهشنبه ۲۶ خرداد ۱۴۰۵ آغاز میشود و تا حدود ۲۳ یا ۲۴ تیر ۱۴۰۵ ادامه دارد. تاریخ دقیق پایان ماه، بسته به رؤیت هلال ماه صفر، ممکن است یک روز اختلاف داشته باشد.
در دهه اول محرم بهویژه تاسوعا (نهم محرم / ۳ تیر) و عاشورا (دهم محرم / ۴ تیر) مهمترین رویدادهای این ماه متمرکز میشوند.
زمینههای تاریخی نبرد کربلا | چرا امام حسین قیام کرد؟
برای درست فهمیدن عاشورا، باید از چند سال پیش از آن شروع کنیم. تاریخ کربلا از یک انتخاب آغاز میشود انتخابی که امام حسین (ع) در کمال آگاهی انجام داد.
خلافت معاویه و آغاز بحران
پس از صلح امام حسن (ع) با معاویه بن ابوسفیان در سال ۴۱ هجری، معاویه خلافت را در دست گرفت. یکی از شرطهای صلحنامه این بود که معاویه حق ندارد بعد از خود کسی را به عنوان خلیفه تعیین کند و این مسئله باید از طریق شورا تعیین شود.
اما معاویه این شرط را نقض کرد و در اواخر عمر خود، پسرش یزید بن معاویه را به عنوان ولیعهد تعیین کرد. یزید فردی بود که حتی پدرش در توصیف او گفته بود که اهل شراب و بیبندوباری است و این، در چارچوب ارزشهای اسلامی، شایستگی رهبری امت را از او سلب میکرد.
معاویه در سال ۶۰ هجری درگذشت. یزید رسماً بر مسند خلافت نشست و یکی از اولین اقداماتش، طلب بیعت از بزرگان مسلمان بود از جمله امام حسین بن علی (ع)، نوه پیامبر اسلام.
امتناع قاطعانه امام حسین
امام حسین (ع) در تاریخ سوم شعبان سال چهارم هجری قمری (اوایل ۶۲۶ میلادی) در مدینه به دنیا آمده بود. او در زمان مرگ معاویه، حدود ۵۶ سال داشت و به عنوان سومین امام شیعیان و نوه محبوب پیامبر، شخصیتی بسیار مورد احترام میان مسلمانان بود.
امام حسین (ع) با قاطعیت از بیعت با یزید امتناع کرد. جمله مشهوری از ایشان نقل شده که در پاسخ به فشارها برای بیعت فرمود: کسی همچون یزید از من بیعت نخواهد گرفت، و آن که از اعمال او هیچ پرهیزی ندارد، از من بیعت طلب نمیکند.
امام از مدینه به مکه رفت تا در پناه خانه خدا امنیت داشته باشد. در همین حال، مردم کوفه در عراق که مرکز حمایت از اهلبیت بود هزاران نامه برای امام فرستادند و از او خواستند به کوفه بیاید و رهبری آنها را بپذیرد. تعداد این نامهها را برخی مورخان تا دوازده هزار نامه ذکر کردهاند.
مسلم بن عقیل؛ سفیر امام در کوفه
امام حسین (ع) برادرزادهاش مسلم بن عقیل را به کوفه فرستاد تا از صحت وعدههای کوفیان مطمئن شود. مسلم در آغاز با استقبال گرمی روبرو شد و هزاران نفر با او بیعت کردند. اما عبیدالله بن زیاد، حاکم تازهنصبشده کوفه از سوی یزید، با تهدید و خشونت، حامیان مسلم را یکی یکی پراکنده کرد. مسلم بن عقیل دستگیر شد و درست در همان روزی که امام حسین از مکه به سمت کوفه حرکت کرد، اعدام شد. خبر این شهادت دیرتر به امام رسید.
حرکت به سوی کربلا
در هشتم ذیالحجه سال ۶۰ هجری، امام حسین (ع) با کاروانی متشکل از زنان، کودکان و یاران وفادارش از مکه خارج شد. در راه، حر بن یزید ریاحی با هزار سوار راه را بر کاروان بست. حر مأمور بود امام را یا به اطاعت از یزید وادارد یا مانع بازگشتش به مدینه شود. او جلوی مسیر کوفه را بست، اما اجازه داد کاروان به سمت دیگری حرکت کند.
در روز دوم محرم سال ۶۱ هجری قمری (دوم اکتبر ۶۸۰ میلادی)، کاروان امام حسین به دشتی رسید در ۷۰ کیلومتری شمال کوفه. نامش کربلا بود. یک روز بعد، لشکر بزرگتری به فرماندهی عمر بن سعد با چهار هزار مرد رسید و کاروان را محاصره کرد.
از روز هفتم محرم، ابنزیاد دستور داد راه آب بر کاروان امام بسته شود. امام حسین (ع)، یارانش، و زنان و کودکان خاندانش برای سه روز بدون آب ماندند در گرمای سوزان صحرای عراق.
روز عاشورا | آنچه در دهم محرم ۶۱ هجری اتفاق افتاد
شب نهم محرم شب تاسوعا امام حسین (ع) یارانش را جمع کرد. چراغ را خاموش کرد و به آنها گفت بروند تا هیچکس از ماندن خجالت نکشد. اما وقتی چراغ دوباره روشن شد، همه آنجا بودند. هیچکدام نرفتند.
سحرگاه عاشورا آخرین شب
در همان شب، امام حسین فرصتی به یارانش داد تا وصیت کنند، نماز بخوانند، قرآن تلاوت کنند. خودش نیز تمام شب را با عبادت سپری کرد. بامداد دهم محرم، نماز صبح خوانده شد و همه آماده شدند.
خطبه امام حسین در روز عاشورا
پیش از آغاز نبرد، امام حسین (ع) با صدای بلند به لشکریان دشمن خطاب کرد. او آنها را به یاد آورد که فرزند دختر پیامبرشان است، که پدرش علی (ع) و مادرش فاطمه (س) هستند کسانی که خود این سپاهیان به احترامشان کمر خم میکردند.
در همین خطبه بود که امام حسین (ع) جمله تاریخیاش را فریاد زد: «هَیهَاتَ مِنَّا الذِّلَّة» ذلت از ما دور است.
این جمله که در منابع تاریخی معتبر از جمله کتاب الاحتجاج طبرسی و روایات مسعودی ثبت شده امروزه تبدیل به شعار مقاومت و نماد مبارزه با ظلم برای شیعیان سراسر جهان شده است.
توبه حر؛ یکی از پرمعناترین لحظات عاشورا
همان صبح عاشورا، حر بن یزید ریاحی همان فرماندهای که در راه کوفه راه را بر کاروان بسته بود دچار تحول درونی شد. او اسبش را برگرداند، به سمت اردوگاه امام تاخت و توبه کرد. در جواب کسی که پرسید چرا اینقدر لرزه به جسمت افتاده، گفت که میان بهشت و جهنم انتخاب میکند. حر در همان روز عاشورا، در خط اول مقابله با دشمن، شهید شد. این تحول را بسیاری نماد آن میدانند که هیچگاه برای بازگشت دیر نیست.
جریان نبرد
نبرد با تکنبرد آغاز شد. یاران امام، یکی یکی، به میدان رفتند. جوانان بنیهاشم برادران، برادرزادگان و فرزندان امام همگی جلوی چشمانش به شهادت رسیدند:
- علی اکبر — پسر بزرگ امام که از نظر ظاهر بیشترین شباهت را به پیامبر داشت. روایت است که امام حسین (ع) در هنگام شهادت او چنان گریست که اشکش را پاک نکرد.
- قاسم بن حسن — برادرزاده نوجوان امام، پسر امام حسن.
- عباس بن علی (ع) — برادر نیمهتنی امام و پرچمدار کربلا، که به «قمر بنیهاشم» معروف بود. او در مسیر آوردن آب از رود فرات برای اهل خیمهگاه شهید شد؛ هر دو دستش را از دست داد و مشک آب را با دندان نگه داشت تا شاید به بچهها برسد.
- علی اصغر — شیرخوار ششماهه امام، که روایت میشود امام حسین او را به بازوی خود گرفت و از دشمن آب طلبید؛ اما تیری سهشاخه گلوی کودک را درید.
شهادت امام حسین (ع)
در بعد از ظهر عاشورا، امام حسین (ع) تنها ماند. همه یارانش، برادران و فرزندانش شهید شده بودند. با وجود زخمهای بسیار، همچنان میجنگید. در نهایت، شمر بن ذیالجوشن بود که سر از تن مبارک امام جدا کرد.
در این لحظه، امام حسین (ع) حدود ۵۶ سال داشت.
اسارت اهلبیت
بعد از شهادت، خیمههای کاروان به آتش کشیده شد. زنان و کودکان از جمله زینب بنت علی (ع)، خواهر امام، و علی بن حسین (امام سجاد، ع) که به دلیل بیماری سخت در رکاب برادر نجنگیده و زنده مانده بود اسیر شدند. کاروان اسیران ابتدا به کوفه و سپس هزاران کیلومتر را طی کردند تا به دمشق، پایتخت یزید، رسیدند.
شهدای کربلا | یاران وفادار امام حسین (ع)
بنا بر روایات معتبر تاریخی، در روز عاشورا، ۷۲ تن از یاران امام حسین (ع) به شهادت رسیدند. این افراد از طیفهای مختلف جامعه آن روز آمده بودند از بزرگان بنیهاشم تا مردان آزادهای که از قبایل مختلف عربی به ندای حق پاسخ دادند.
چند چهره برجسته از یاران امام:
حبیب بن مظاهر اسدی — از یاران قدیمی و نزدیک امام که پیش از حرکت به کربلا، بزرگان قبیله بنیاسد را برای یاری امام دعوت کرد. در روز عاشورا با شجاعت جنگید و شهید شد.
زهیر بن قین — مردی که در ابتدا ارتباط چندانی با امام نداشت و در مسیر با کاروان ایشان همسفر شد. ملاقاتی کوتاه با امام حسین، زندگیاش را متحول کرد. از خانواده و مال و منالش خداحافظی کرد و یکی از شهدای برجسته کربلا شد.
عباس بن علی (ع) — برادر نیمهتنی امام حسین و پرچمدار لشکر. «سقا» لقب گرفت چون تلاش کرد آب به اهل خیمه برساند.
حر بن یزید ریاحی — فرمانده سپاه دشمن که در صبح عاشورا توبه کرد و به امام پیوست.
این واقعیت که یاران امام از قبایل و پیشینههای متفاوت بودند — و برخی غیرعرب هم در میان آنها بود — نشان میدهد که قیام کربلا از ابتدا ماهیتی فراقبیلهای و فراملی داشت.
درسهای عاشورا | پیام کربلا برای زندگی امروز
عاشورا فراتر از یک روز گریه است. کربلا پر از درسهای عملی است که در هر عصری، از جمله عصر ما، صدق میکنند.
یک: ظلم را نادیده نگیر امام حسین (ع) میتوانست سکوت اختیار کند. میتوانست بیعت کند و در امنیت زندگی کند. اما او گفت: هر کس حاکم ستمگری را ببیند که حرام خدا را حلال کرده، پیمان خدا را شکسته، با سنت پیامبر مخالفت میکند و با بندگان خدا به گناه و دشمنی رفتار میکند، و در برابر او با عمل یا گفتار نایستد، بر خداست که او را به آتش همان ستمگر ببرد. این آموزه برای هر جامعهای که با ظلم روبروست، ارزش دارد.
دو: عزت، یک اصل انعطافناپذیر است «هیهات منا الذلة» — این جمله امام حسین نه فقط یک شعار است، یک فلسفه زندگی است. زندگی ذلتبار، از نگاه امام، حتی از مرگ بدتر بود. در دنیایی که گاهی برای بقا از ارزشهایمان چشم میپوشیم، این آموزه تکاندهنده است.
سه: وفاداری در روز سختی یاران امام در شب عاشورا وقتی میدانستند فردا همه کشته میشوند نرفتند. این وفاداری درسی است برای همه روابط انسانی: از خانواده و دوستی گرفته تا روابط اجتماعی. وفاداری در روزهای آفتابی هنر نیست؛ هنر آن است که در شب تاریک کربلا هم بمانی.
چهار: ایستادن، حتی اگر تنها باشی امام حسین در آخرین لحظات تنها بود. همه یارانش شهید شده بودند. اما نه تسلیم شد، نه به ذلت تن داد. این درس برای هر کسی است که احساس میکند در مقابل ظلم یا فشار تنها ایستاده.
پنج: پیام عاشورا جهانی است این واقعه تنها به شیعیان یا ایرانیان تعلق ندارد. مهاتما گاندی در گفتههای خود از الهام گرفتن از امام حسین برای مبارزه مسالمتآمیزش سخن گفته است. مورخ بزرگ بریتانیایی ادوارد گیبون از این واقعه با احترام یاد کرده است. پیام کربلا مقاومت در برابر ظلم با حفظ کرامت انسانی یک پیام جهانی است.
همانطور که در سایت Britannica درباره نبرد کربلا نقل شده است:
“The battle helped secure the position of the Umayyad dynasty, but among Shi’i Muslims the 10th of Muharram (or Ashura) became an annual holy day of public mourning.”
“«این نبرد موقعیت سلسله اموی را تثبیت کرد، اما در میان مسلمانان شیعه، دهم محرم (عاشورا) به یک روز مقدس عزاداری عمومی سالانه تبدیل شد.»”
مراسم عزاداری عاشورا در ایران | سنتهای دیرپای عزاداری
ایران یکی از اصلیترین مراکز عزاداری عاشورا در جهان است. این ریشه عمیق، به دوره صفویه (قرنهای ۱۶ تا ۱۸ میلادی) بازمیگردد، زمانی که مذهب تشیع رسماً مذهب رسمی ایران اعلام شد و مراسم عزاداری نهادینه و گسترش یافت.
در سال ۱۴۰۵، مراسم عاشورا در سراسر کشور از اول محرم آغاز میشود و در روزهای تاسوعا (۳ تیر ۱۴۰۵) و عاشورا (۴ تیر ۱۴۰۵) به اوج خود میرسد.
اشکال اصلی عزاداری در ایران:
هیئتهای عزاداری: گروههای منظم سینهزن و زنجیرزن که در خیابانها حرکت میکنند. پیشاپیش آنها، نوحهخوانان با مداحیهای احساسی، رثای امام حسین (ع) را میخوانند.
مجالس روضهخوانی: در مساجد، تکیهها، حسینیهها و حتی منازل برگزار میشود. روضهخوانان با بیان وقایع کربلا، اشک و سوگ حضار را برمیانگیزند.
تعزیه: یکی از ابداعات هنری اصیل ایرانی که در آن وقایع کربلا به شکل نمایشی بازسازی میشود. تعزیه به عنوان یکی از کهنترین اشکال نمایش مذهبی ایران، میراث فرهنگی مهمی بهشمار میآید و در شهرهایی مانند یزد، کاشان و شهرستانهای مرکزی ایران هنوز با اصالت کامل اجرا میشود.
نذری و طبخ غذا: یکی از شیرینترین سنتهای ایرانی در ایام محرم، پخت و توزیع غذای نذری است. آش، قیمه، قورمهسبزی، حلیم و نانهای مختلف در محلهها بین مردم تقسیم میشود نذری که سمبل سخاوت و یاد لبتشنگی کربلاست.
دستههای عزاداری با علم و کتل: در بسیاری از شهرها، دستههای بزرگی با پرچمهای بلند، علم و کتل (نمادهایی که بیانگر شعائر عاشورا هستند) راه میافتند.
شهرهای مهم عزاداری در ایران:
تهران با مراسم باشکوه میدانی و حسینیههای معروف، مشهد با عزاداری عظیم در حرم امام رضا (ع)، قم به عنوان مرکز علمی-دینی، اصفهان با سنتهای کهن عزاداری، یزد با تعزیههای اصیل، و شهرهای آذربایجان و کردستان با مراسمهای منحصربهفرد خود، همه در این روز به صحنه بزرگ سوگواری تبدیل میشوند.
در روز عاشورا، ایران تعطیل رسمی است. تمام ادارات، مدارس و مراکز دولتی تعطیلاند و مردم در مراسم شرکت میکنند.
عاشورا از منظر اهل سنت | روزه دهم محرم
مسلمانان اهل سنت نیز روز عاشورا را با احترام ویژهای میدارند، هرچند شیوه آنها کاملاً متفاوت از مسلمانان شیعه است.
بنا بر حدیثی که در صحیح مسلم (کتاب ۱۱۳۴) روایت شده، پیامبر اسلام (ص) پس از ورود به مدینه دریافت که یهودیان در روز دهم محرم روزه میگیرند. پرسید: چرا؟ پاسخ دادند این روز، روزی است که خداوند حضرت موسی (ع) را از فرعون نجات داد و ما شکرگزاری میکنیم. پیامبر فرمود: «ما به موسی از شما سزاوارتریم» و روزه گرفتن در این روز را سنت کرد.
همچنین پیامبر (ص) اعلام کرد که در سال آینده روز نهم محرم را هم روزه میگیرد تا از روش یهودیان متمایز شوداما پیش از رسیدن آن سال، از دنیا رفت.
از اینرو، برای مسلمانان سنی، روزه گرفتن در روزهای نهم و دهم محرم یک سنت مؤکد (سنت پیامبر) است نه واجب، اما بسیار مستحب. گفته میشود روزه عاشورا گناهان یک سال گذشته را میپوشاند.
نکته مهم برای خانوادههای ایرانی: در بسیاری از خانوادههای ایرانی، اقوامی از مناطق سنینشین مانند خراسان، سیستان، کردستان و هرمزگان وجود دارند. آنها در روز عاشورا روزه میگیرند اما در مراسم سوگواری شرکت نمیکنند. این تفاوت در رسوم را باید با احترام متقابل پذیرفت.
نکاتی جالب درباره عاشورا | حقایقی که شاید نمیدانستید
۱. نام «کربلا» چه معنایی دارد؟ برخی مفسران، کربلا را ترکیبی از «کَرب» (بهمعنای اندوه) و «بلا» (بهمعنای مصیبت) میدانند. البته محققان در این باره اختلاف نظر دارند و ریشه نام کربلا به احتمال بیشتری از زبان آرامی یا بابلی است، اما این تفسیر احساسی در فرهنگ شیعی جای خود را باز کرده است.
۲. تنها بازمانده مرد امام علی بن حسین (امام سجاد، ع) تنها مرد از خاندان امام حسین بود که از روز عاشورا جان به در برد. او آن روز به شدت بیمار بود و قادر به جنگیدن نبود. همین بیماری بود که به اراده الهی، ادامهدهنده نسل امامت شد.
۳. نقش بیبدیل حضرت زینب (ع) پس از واقعه کربلا، زینب بنت علی (ع) خواهر امام حسین بود که پیام کربلا را ماندگار کرد. خطبههایی که او در کوفه و در دربار یزید در دمشق خواند، سندهای زندهای بودند که اجازه ندادند واقعه کربلا در سکوت فراموش شود. برخی میگویند: اگر حضرت زینب نبود، کربلا تاریخ نمیشد شهادت میشد اما فراموش میشد.
۴. عاشورا و سقوط امویان نبرد کربلا یکی از مهمترین عوامل ایجاد نفرت عمومی از سلسله اموی بود. قیامهای متعددی به انگیزه خونخواهی امام حسین شکل گرفت و در نهایت، امویان حدود هفتاد سال بعد توسط عباسیان سرنگون شدند.
۵. تعزیه؛ میراث هنری ایرانیان ایرانیان «تعزیه» را ابداع کردند: نمایشی که در آن وقایع عاشورا بازسازی میشود. این هنر در دوره قاجار به اوج شکوه خود رسید و برخی آن را پیشقراول تئاتر مدرن ایرانی میدانند. تعزیه تنها نمونه از ادبیات دراماتیک بومی ایران است که ریشه عمیق در فرهنگ عامه دارد.
۶. اربعین؛ بزرگترین گردهمایی بشری چهل روز پس از عاشورا روز اربعین شهر کربلا میزبان دهها میلیون زائر از سراسر جهان است. پیادهروی اربعین، که در آن زائران از نجف تا کربلا راه میروند، به یکی از بزرگترین تجمعات انسانی روی کره زمین تبدیل شده است.
نتیجهگیری
بیش از ۱۳۴۰ سال از آن روز گرم پاییز ۶۸۰ میلادی میگذرد. امویان رفتند، حکومتها آمدند و رفتند، شهرها ساخته و ویران شدند، امپراتوریها بر خاک افتادند اما عاشورا ماند.
عاشورا ماند، چون پیامش جاودانه است. این پیام ساده است: ظلم تاریخ مصرف دارد، اما مقاومت در برابر آن، جاودان است. کسی که برای کرامت انسانی ایستاده، در قلبها میماند نه کسی که برای قدرت و حکومت شمشیر کشیده.
امام حسین (ع) در آن روز گفت: «آیا نمیبینید که به حق عمل نمیشود و از باطل نهی نمیشود؟ در چنین روزگاری، مرگ را جز سعادت و زندگی با ستمگران را جز خواری نمیبینم.»
امسال، در چهارم تیرماه ۱۴۰۵، وقتی دوباره صدای نوحه و مداحی میشنوید، وقتی اشک میریزید، لحظهای هم بیندیشید: این اشک برای چیست؟ آیا فقط برای گذشته است؟ یا پیامی برای حال و آینده هم دارد؟
عاشورا هر سال میآید تا ما را یادآوری کند که عزت، وفاداری، و ایستادن در برابر باطل ارزشهایی نیستند که کهنه شوند. آنها در هر زمانی به اندازه همان روز کربلا زندهاند.
