روز جهانی مردان (۱۹ نوامبر)

روز جهانی مردان (International Men’s Day) یک رویداد سالانه است که هر سال در تاریخ ۱۹ نوامبر (۲۸ آبان) در بسیاری از کشورهای جهان برگزار می‌شود. این روز فرصتی است برای قدردانی از نقش مثبت مردان در خانواده، جامعه، محیط کار و همچنین پرداختن به چالش‌ها و مسائل ویژه‌ای که مردان و پسران با آن مواجه هستند.

برخلاف روز پدر که صرفاً بر نقش پدری تمرکز دارد، روز جهانی مردان موضوعات گسترده‌تری را پوشش می‌دهد: از سلامت جسمی و روانی مردان گرفته تا برابری جنسیتی، معرفی الگوهای مثبت مردانه، و همچنین آگاهی‌بخشی در مورد مشکلات اجتماعی همچون خشونت، تبعیض و نابرابری‌های پنهان که بر مردان اثر می‌گذارد.

این روز نه‌تنها به شناختن مسئولیت‌ها و دستاوردهای مردان اختصاص دارد، بلکه به ارتباط متوازن‌تر بین زنان و مردان نیز کمک می‌کند. در واقع، روز جهانی مردان فرصتی است تا جامعه بتواند درباره‌ی سلامت، رفاه و جایگاه مردان در توسعه اجتماعی بیشتر گفتگو کند و گامی به سمت جهانی برابر و سالم‌تر بردارد.

تقویم	تاریخ	توضیح
میلادی	19 نوامبر	International Men’s Day
شمسی	28 آبان	معادل هر سال با 19 نوامبر
قمری	متغیر	تاریخ قمری به دلیل ماه‌های قمری هر سال تغییر می‌کند

تاریخچه روز جهانی مردان

آغاز ایده

ایده‌ی اختصاص روزی به مردان برای نخستین بار در اوایل دهه ۱۹۹۰ میلادی مطرح شد. در سال ۱۹۹۲، توماس اوستر (Thomas Oaster) از مرکز مطالعات مردان دانشگاه میزوری-کانزاس ایالات متحده مراسمی را با عنوان «روز مردان» برگزار کرد. اما این حرکت به دلیل کمبود حمایت عمومی و رسانه‌ای دوام چندانی نداشت.

تلاش‌های محلی در دهه ۱۹۹۰

پس از این تجربه، برخی کشورها مثل مالت در سال ۱۹۹۴ جشن‌های مشابهی برگزار کردند. این برنامه‌ها بیشتر جنبه محلی داشتند و هنوز به یک روز جهانی تبدیل نشده بودند.

تولد دوباره در ترینیداد و توباگو (۱۹۹۹)

نقطه‌ی عطف اصلی، سال ۱۹۹۹ بود. در این سال، دکتر جروم تیلکسینگ (Jerome Teelucksingh)، استاد دانشگاه وست ایندیز در ترینیداد و توباگو، روز ۱۹ نوامبر را به‌عنوان روز جهانی مردان پیشنهاد و برگزار کرد. انتخاب این تاریخ دو دلیل داشت:

• مصادف بودن با زادروز پدر او که نمادی از الگوی مثبت مردانه بود.
• یادآوری رویدادی ورزشی در سال ۱۹۸۹ که وحدت ملی در ترینیداد و توباگو ایجاد کرده بود.

پذیرش جهانی و گسترش

پس از ۱۹۹۹، این روز به‌تدریج در کشورهای مختلف مورد توجه قرار گرفت. کمپین‌های رسانه‌ای و سازمان‌های مردمی در اروپا، آمریکا، آسیا و اقیانوسیه شروع به برگزاری مراسم در ۱۹ نوامبر کردند.
امروزه، روز جهانی مردان در بیش از ۸۰ کشور جهان گرامی داشته می‌شود و محورهای اصلی آن سلامت مردان، برابری جنسیتی و معرفی الگوهای مثبت است.

خط زمانی مهم

• ۱۹۹۲: اولین مراسم توسط توماس اوستر در آمریکا.
• ۱۹۹۴: برگزاری جشن‌های مردان در مالت.
• ۱۹۹۹: دکتر جروم تیلکسینگ روز جهانی مردان را در ترینیداد و توباگو بنیان گذاشت.
• دهه ۲۰۰۰: گسترش تدریجی در کشورهای مختلف.
• امروز: برگزاری در ده‌ها کشور و تبدیل به یک رویداد جهانی.

اهداف و فلسفه روز جهانی مردان

روز جهانی مردان صرفاً یک جشن نمادین نیست؛ بلکه پشتوانه‌ای فکری و اجتماعی دارد که بر شش محور یا به‌اصطلاح «شش ستون» استوار است. این اهداف برای نخستین بار توسط برگزارکنندگان و فعالان اجتماعی در اواخر دهه ۱۹۹۰ تدوین و به‌طور رسمی معرفی شدند.

شش ستون اصلی روز جهانی مردان

1. ترویج الگوهای مثبت مردانه
   معرفی مردانی که در خانواده، جامعه و محل کار نقش سازنده دارند. این الگوها می‌توانند پدران فداکار، معلمان دلسوز، یا حتی مردان عادی جامعه باشند، نه فقط شخصیت‌های مشهور.
2. تمرکز بر سلامت مردان و پسران
   کاهش مشکلاتی مانند افسردگی، خودکشی، بیماری‌های قلبی، فشار خون بالا و سرطان‌هایی مثل پروستات و بیضه که شیوع بیشتری در مردان دارند.
3. بهبود روابط جنسیتی و ارتقای برابری
   تشویق مردان به همکاری با زنان برای ایجاد جهانی عادلانه‌تر. این هدف بر تعامل و همزیستی مثبت میان جنسیت‌ها تأکید دارد.
4. برجسته‌سازی نقش مردان در تربیت فرزندان
   نشان دادن اینکه پدران و مردان نقش حیاتی در پرورش نسل آینده دارند و توجه به اهمیت «پدری فعال» در کنار مادری.
5. مقابله با تبعیض علیه مردان و پسران
   برخی مردان در حوزه‌های اجتماعی، قضایی یا شغلی با تبعیض‌هایی مواجه‌اند. این روز بستری برای بیان و رسیدگی به این مشکلات است.
6. ایجاد جهانی امن‌تر و بهتر برای همه
   هدف نهایی، ساختن جامعه‌ای است که در آن هم زنان و هم مردان در امنیت، احترام و برابری زندگی کنند.

اهداف سالانه روز جهانی مردان (۲۰۱۹–۲۰۲۵)

روز جهانی مردان هر سال بر محورهای مشخصی تمرکز دارد که معمولاً توسط سازمان‌دهندگان و فعالان اجتماعی اعلام می‌شود. این اهداف برای ارتقای سلامت مردان، ترویج الگوهای مثبت و افزایش آگاهی عمومی طراحی شده‌اند.

• ۲۰۱۹ – Making a Difference for Men and Boys
  تأکید بر اهمیت نقش مردان در جامعه و خانواده و تشویق به مشارکت فعال آن‌ها.
• ۲۰۲۰ – Better Health for Men and Boys
  ارتقای سلامت جسمی و روانی مردان و پسران، با تمرکز بر پیشگیری و درمان بیماری‌ها.
• ۲۰۲۱ – Better Relations between Men and Women
  بهبود روابط جنسیتی و ترویج برابری در تعاملات اجتماعی و خانوادگی.
• ۲۰۲۲ – Helping Men and Boys
  حمایت از مردان و پسران در مواجهه با چالش‌های زندگی و ارائه منابع حمایتی.
• ۲۰۲۳ – Zero Male Suicide
  کاهش نرخ خودکشی در مردان، با تأکید بر سلامت روان و ارائه خدمات مشاوره‌ای.
• ۲۰۲۴ – Positive Male Role Models
  معرفی و ترویج الگوهای مثبت مردانه در جامعه، به‌ویژه در زمینه‌های پدرانه و اجتماعی.
• ۲۰۲۵ – Celebrating Men and Boys
  جشن‌گرفتن دستاوردها و ویژگی‌های مثبت مردان و پسران، با تأکید بر احترام و قدردانی از آن‌ها.

سال	موضوع رسمی جهانی (Theme)	توضیحات
۲۰۱۹	Making a Difference for Men and Boys	تأکید بر اهمیت نقش مردان در جامعه و خانواده و تشویق به مشارکت فعال آن‌ها.
۲۰۲۰	Better Health for Men and Boys	ارتقای سلامت جسمی و روانی مردان و پسران، با تمرکز بر پیشگیری و درمان بیماری‌ها.
۲۰۲۱	Better Relations between Men and Women	بهبود روابط جنسیتی و ترویج برابری در تعاملات اجتماعی و خانوادگی.
۲۰۲۲	Helping Men and Boys	حمایت از مردان و پسران در مواجهه با چالش‌های زندگی و ارائه منابع حمایتی.
۲۰۲۳	Zero Male Suicide	کاهش نرخ خودکشی در مردان، با تأکید بر سلامت روان و ارائه خدمات مشاوره‌ای.
۲۰۲۴	Positive Male Role Models	معرفی و ترویج الگوهای مثبت مردانه در جامعه، به‌ویژه در زمینه‌های پدرانه و اجتماعی.
۲۰۲۵	Celebrating Men and Boys	جشن‌گرفتن دستاوردها و ویژگی‌های مثبت مردان و پسران، با تأکید بر احترام و قدردانی از آن‌ها.

مقایسه روز جهانی مردان با سایر روزهای مرتبط با مردان و پسران

روز جهانی مردان، که هر سال در ۱۹ نوامبر برگزار می‌شود، جامع‌ترین و گسترده‌ترین مناسبت مرتبط با مردان و پسران در سطح جهان است. این روز نه تنها به سلامت جسمی و روانی مردان می‌پردازد، بلکه الگوهای مثبت مردانه، نقش پدر و تعامل سالم بین جنسیت‌ها را نیز برجسته می‌کند.

در مقایسه با سایر روزهای مرتبط:

• روز پدر (Father’s Day) که در کشورهای مختلف تاریخ متفاوتی دارد، بیشتر به قدردانی از نقش پدران در خانواده محدود است و اهداف اجتماعی و سلامت عمومی مردان را در بر نمی‌گیرد.
• روز پسران بین‌المللی (International Day of the Boy Child) که در ۱۶ مه برگزار می‌شود، تمرکز خود را صرفاً بر حقوق و رفاه پسران می‌گذارد و بزرگسالان را شامل نمی‌شود.
• برخی کشورها روزهایی مانند روز سلامت مردان دارند که عمدتاً بر سلامت جسمی و روانی مردان تمرکز می‌کنند، اما کمتر به نقش اجتماعی و فرهنگی مردان توجه دارند.
• مناسبت‌هایی مانند روز پسران ملی، هدف خود را حمایت از نوجوانان و آموزش آن‌ها قرار داده‌اند و دامنه‌شان محدود به گروه سنی خاص است.

به این ترتیب، روز جهانی مردان یک رویداد جامع و جهانی است که تمام مردان و پسران را در بر می‌گیرد و مجموعه‌ای از اهداف اجتماعی، فرهنگی و سلامت را همزمان دنبال می‌کند. این ویژگی باعث شده است که این روز به یک مناسبت منحصر به فرد و مکمل روزهای مرتبط با زنان و کودکان تبدیل شود، به طوری که هم به قدردانی و جشن دستاوردها و هم به حل مسائل و چالش‌های مردان اختصاص دارد.

ایده‌های هدیه برای روز جهانی مردان

روز جهانی مردان فرصتی است برای قدردانی از مردان زندگی‌مان: پدران، برادران، دوستان، همکاران و همسران. انتخاب هدیه می‌تواند هم شخصی و صمیمی باشد و هم نمادین و کاربردی. در ادامه چند ایده جذاب ارائه شده است:

۱. هدیه‌های شخصی و یادبود

• کارت تبریک یا یادداشت دست‌نویس با پیام قدردانی و تشکر
• قاب عکس خانوادگی یا خاطرات مشترک
• گجت‌ها و لوازم شخصی مانند ساعت، کیف یا کوله‌پشتی

۲. هدیه‌های تجربه‌ای

• دعوت به یک شام ویژه یا گردش خانوادگی
• بلیت سینما، تئاتر یا کنسرت
• دوره‌ها یا کارگاه‌های آموزشی مورد علاقه، مانند ورزش، موسیقی یا آشپزی

۳. هدیه‌های مرتبط با سلامت و سرگرمی

• وسایل ورزشی یا پوشاک ورزشی
• کتاب‌های انگیزشی، علمی یا داستانی
• لوازم مراقبت شخصی مانند عطر، لوازم اصلاح یا محصولات بهداشتی

۴. هدیه‌های نمادین و معنوی

• نمادهایی از الگوهای مثبت مردانه یا الهام‌بخش
• هدیه‌هایی با موضوع حمایت از سلامت مردان یا فعالیت‌های اجتماعی

هدف از هدیه دادن در این روز، ابراز احترام و قدردانی است و نباید لزوماً گران یا تجملی باشد؛ اهمیت اصلی، توجه و توجه به مردان در زندگی ماست.

حقایق جالب درباره مردان

• طبق داده‌های سازمان جهانی بهداشت، احتمال مرگ مردان اروپایی بر اثر بیماری‌های قلبی و عروقی تقریباً ۲.۵ برابر بیشتر از زنان است.
• مردان بیشتر از زنان به بیماری‌هایی مبتلا می‌شوند که می‌توانند به مرگ زودرس منجر شوند، مانند بیماری‌های قلبی، مشکلات دستگاه تنفسی و کبد، و همچنین COVID-19.
• بر اساس آمار روستات در سال ۲۰۲۲، امید به زندگی مردان ۶۷.۶ سال و زنان ۷۷.۸ سال است.
• طبق نظرسنجی وُتسیوم در سال ۲۰۲۲، تعداد مردانی که از مشاوره روانشناسی حرفه‌ای استفاده کرده‌اند، نصف زنان بوده است.
• عادات مضر در مردان شایع‌تر است. برای مثال، تقریباً نیمی از مردان و زنان الکل مصرف می‌کنند، اما مردان سه برابر بیشتر به الکلیسم مبتلا می‌شوند.

نتیجه‌گیری

روز جهانی مردان، که هر سال در ۱۹ نوامبر برگزار می‌شود، بیش از یک مناسبت ساده است. این روز فرصتی است برای قدردانی از نقش مردان در خانواده و جامعه، توجه به سلامت جسمی و روانی آن‌ها، و ترویج الگوهای مثبت مردانه.