سردار سرلشکر پاسدار دکتر محمد حسین باقری، از برجستهترین فرماندهان نظامی جمهوری اسلامی ایران بود که سالها در جایگاههای حساس نظامی و دفاعی ایفای نقش کرد. او با درایت، تخصص، و شناخت عمیق از تهدیدات منطقهای، به یکی از پایههای اصلی استراتژی دفاعی کشور تبدیل شد. حضور پررنگ او در جبهههای جنگ تحمیلی و بعدها در ردههای عالی فرماندهی، از او چهرهای قابلاتکا برای ساختار امنیتی ایران ساخت.
| عنوان | توضیحات |
|---|---|
| نام اصلی | محمد حسین افشردی |
| علت تغییر نام خانوادگی به «باقری» | جهت جلوگیری از تشابه اسمی و همراستا شدن با نام برادر شهیدش حسن باقری |
| تحصیلات | دکتری جغرافیای سیاسی |
| سمتها و مسئولیتهای مهم | مؤسس ساختار اطلاعات رزمی در سپاه فرمانده اطلاعات عملیات قرارگاهها در جنگ معاون اطلاعات و عملیات ستاد کل سپاه معاون آموزش ستاد کل نیروهای مسلح رئیس ستاد کل نیروهای مسلح (۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴) عضو شورایعالی امنیت ملی |
| تاریخ شهادت | سحرگاه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ |
| محل شهادت | در حمله هوایی رژیم صهیونیستی به مرکز مشورتی جبهه مقاومت در منطقه مرزی |
| بازتاب شهادت | پیامهای تسلیت گسترده از رهبر انقلاب، مقامات لشکری و کشوری واکنش مثبت محور مقاومت و تحلیل رسانههای خارجی درباره نقش راهبردی او |
زندگی خانوادگی سردار باقری
سردار باقری در خانوادهای مذهبی و انقلابی در تهران چشم به جهان گشود. برادرش شهید حسن باقری (غلامحسین افشردی)، از مهمترین فرماندهان اطلاعات عملیات سپاه در جنگ ایران و عراق بود که در سال ۱۳۶۱ به شهادت رسید. محمد حسین باقری خود نیز متأهل بود و فرزندانش در فضای فرهنگی-انقلابی پرورش یافتند.
تغییر نام و نامخانوادگی
نام اصلی او “محمد حسین افشردی” بود، اما بعدها نام خانوادگی خود را به “باقری” تغییر داد. گفته میشود این تغییر برای جلوگیری از تشابه اسمی در ساختار سپاه و همچنین هماهنگی با برادر شهیدش حسن باقری (غلامحسین افشردی) انجام شد. حسن باقری از فرماندهان افسانهای جنگ بود و نام او در تاریخ دفاع مقدس جاودانه شد. محمد حسین باقری نیز برای همراستا شدن با نام شناختهشدهی برادر شهیدش، این تغییر را رسمی کرد.
تحصیلات و تخصص علمی سردار
او دارای مدرک دکتری در رشته جغرافیای سیاسی بود. تخصص او در این حوزه بهویژه در طراحی دکترینهای دفاعی و تحلیل تحولات ژئوپلیتیک منطقهای مؤثر بود. سردار باقری مقالات علمی و سخنرانیهای متعددی نیز در حوزه امنیت ملی و راهبرد دفاعی ایراد کرده بود.
حضور در جبههها و سنگرهای نظامی
از نخستین روزهای جنگ تحمیلی، سردار باقری در کنار شهید حسن باقری وارد جبهههای جنگ شد. او در طراحی و اجرای عملیاتهای اطلاعاتی، نقش کلیدی ایفا کرد. یکی از برجستهترین فعالیتهای او، بنیانگذاری ساختار اطلاعات عملیات در سپاه بود؛ ساختاری که در پیروزی عملیاتهایی چون فتحالمبین و بیتالمقدس نقش مهمی ایفا کرد. پس از جنگ نیز در مأموریتهای منطقهای، از جمله در سوریه، عراق و همکاریهای استراتژیک با جبهه مقاومت حضوری فعال داشت.
سوابق نظامی و مسئولیتهای کلان
- مؤسس ساختار اطلاعات رزمی در سپاه
- فرمانده اطلاعات عملیات قرارگاههای عملیاتی در دوران جنگ
- معاون اطلاعات و عملیات ستاد کل سپاه
- معاون آموزش ستاد کل نیروهای مسلح
- رئیس ستاد کل نیروهای مسلح (از سال ۱۳۹۵ تا زمان درگذشت)
- عضو شورایعالی امنیت ملی و مشارکت در سیاستگذاریهای کلان دفاعی
شهادت سردار محمد باقری
سحرگاه بیستوسوم خرداد ۱۴۰۴، آسمان ایران داغدار فرماندهای شد که ستون استواری نیروهای مسلح کشور به شمار میرفت. سرلشکر محمد حسین باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، در حمله هوایی ناجوانمردانه رژیم صهیونیستی به یکی از مراکز مشورتی جبهه مقاومت در منطقه مرزی، به فیض شهادت نائل آمد. او که عمری را صرف صیانت از استقلال، امنیت و عزت ایران اسلامی کرده بود، در ۶۵ سالگی و در حالیکه همچنان در خط مقدم دفاع از منافع ملی حضور فعال داشت، به یاران شهید خود پیوست. شهادت او ضایعهای بزرگ در سطح راهبردی نیروهای مسلح بر جای گذاشت و بازتابی گسترده در فضای داخلی و خارجی کشور داشت.
در این حمله، متأسفانه همسر سردار باقری، اشرف باقری، و دخترشان، فرشته باقری (خبرنگار فرهنگی)، نیز به شهادت رسیدند و خانوادهای مقاوم و خدمتگزار، یکجا فدای میهن شدند.
واکنشهای داخلی و خارجی به فوت او
در داخل کشور، رهبر معظم انقلاب اسلامی، رئیسجمهور، فرماندهان سپاه، ارتش و مقامات لشکری و کشوری با صدور پیامهای تسلیت از خدمات کمنظیر او تجلیل کردند. در سطح خارجی، محور مقاومت از لبنان تا سوریه، عراق، یمن و حتی برخی رسانههای غربی به جایگاه راهبردی و تأثیرگذار سردار باقری در تحولات منطقهای اشاره کردند. برخی تحلیلگران او را معمار دکترین دفاعی ایران میدانستند.
جمعبندی
سردار سرلشکر محمد حسین باقری، فرماندهای بود که از سنگرهای جنوب کشور تا اتاقهای تصمیمگیری عالیترین نهادهای نظامی، حضوری مؤثر و ماندگار داشت. او نهتنها یک نظامی، بلکه یک متفکر راهبردی و معمار ساختار دفاعی جمهوری اسلامی ایران بود. با درگذشت او، یکی از ستونهای مستحکم دفاعی کشور از میان رفت، اما نام و راه او در حافظه تاریخی امنیت ملی ایران باقی خواهد ماند.
سؤالات متداول
- نام اصلی سردار محمد باقری چه بود؟
- نام اصلی او محمد حسین افشردی بود که بعدها به محمد باقری تغییر یافت.
- برادر شهید او که بود؟
- شهید حسن باقری (غلامحسین افشردی) برادر او و از فرماندهان اطلاعات عملیات در جنگ بود.
- تحصیلات او در چه رشتهای بود؟
- دارای دکتری جغرافیای سیاسی با تمرکز بر مسائل امنیتی و راهبردی بود.
- علت مرگ سردار باقری چه بود؟
- در سحرگاه ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ طی حملات هوایی اسرائیل به ایران در منزل مسکونی مورد هدف قرار گرفت و به همراه دختر و همسرشان کشته شد
- مهمترین مسئولیتهای او چه بود؟
- ریاست ستاد کل نیروهای مسلح، معاونت آموزش و اطلاعات عملیات سپاه، و عضویت در شورایعالی امنیت ملی.
- چرا نام خانوادگیاش را تغییر داد؟
- بهدلیل همراستایی با برادر شهیدش و کاهش تشابه اسمی در ساختار سپاه.
