ایلان ریوْ ماسک (Elon Reeve Musk)، متولد ۲۸ ژوئن ۱۹۷۱ در پرتوریا، آفریقای جنوبی، یکی از برجستهترین کارآفرینان، مخترعان و سرمایهگذاران دنیای مدرن است. او به دلیل تأسیس و رهبری شرکتهای نوآورانهای مانند تسلا، اسپیساکس، نورالینک، بورینگ کمپانی و ایکس (توییتر سابق) شهرت جهانی دارد. ماسک با ایدههای جسورانه و جاهطلبانهاش، از اکتشاف فضا تا خودروهای الکتریکی و هوش مصنوعی، تأثیر عمیقی بر فناوری و زندگی بشر گذاشته است.
مشخصات فردی ایلان ماسک
- نام کامل: ایلان ریو ماسک (Elon Reeve Musk)
- تاریخ تولد: ۲۸ ژوئن ۱۹۷۱
- محل تولد: پرتوریا، آفریقای جنوبی
- ملیت: آمریکایی، کانادایی، آفریقای جنوبی
- تحصیلات: لیسانس فیزیک و اقتصاد از دانشگاه پنسیلوانیا
- شغل: کارآفرین، مهندس، مخترع، سرمایهگذار
- سمتهای فعلی: مدیرعامل SpaceX، تسلا، Neuralink و The Boring Company
- تعداد فرزندان: ۱۴ فرزند
- وضعیت تأهل: سابقاً سه بار ازدواج کرده (با جاستین ویلسون و تالولا رایلی)
- دارایی خالص: بیش از ۲۰۰ میلیارد دلار (تخمینی؛ متغیر)
کودکی و سالهای ابتدایی
ایلان ماسک در خانوادهای ثروتمند در پرتوریا، آفریقای جنوبی به دنیا آمد. پدرش، ارول ماسک، مهندس الکترومکانیک و توسعهدهنده املاک بود و مادرش، مِی ماسک، مدل و متخصص تغذیه کاناداییتبار بود. ایلان فرزند ارشد خانوادهای پنج نفره بود و یک برادر (کیمبال) و یک خواهر (توسکا) دارد. زندگی خانوادگی او چندان آرام نبود؛ والدینش در سال ۱۹۸۰، وقتی ایلان ۹ ساله بود، از یکدیگر جدا شدند. او ابتدا تصمیم گرفت با پدرش زندگی کند، اما بعدها از این تصمیم پشیمان شد و پدرش را «انسانی وحشتناک» توصیف کرد که رفتارهای نادرستی با او و برادرش داشت.
ایلان از کودکی شخصیتی درونگرا و کنجکاو داشت و به مطالعه و کتابخوانی علاقهمند بود. او در ۹ سالگی کل دایرهالمعارف بریتانیکا را خواند و ساعتها به مطالعه رمانهای علمی-تخیلی مانند «ارباب حلقهها» و «راهنمای مسافر کهکشان» میپرداخت. در ۱۰ سالگی، با دریافت یک کامپیوتر Commodore VIC-20، به دنیای برنامهنویسی وارد شد و به صورت خودآموز کدنویسی را آموخت. در ۱۲ سالگی، او اولین بازی ویدیویی خود به نام Blastar را طراحی کرد و آن را به قیمت ۵۰۰ دلار به یک مجله فروخت، که نشاندهنده استعداد زودهنگام او در فناوری بود.
دوران کودکی ماسک با چالشهایی همراه بود. او در مدرسه به دلیل هیکل ضعیف و شخصیت درونگرا مورد آزار و اذیت همکلاسیهایش قرار میگرفت. این تجربیات او را به سمت یادگیری دفاع شخصی و کاراته سوق داد. در ۱۷ سالگی، برای فرار از خدمت سربازی اجباری در آفریقای جنوبی و پیگیری رویاهایش، به کانادا مهاجرت کرد و از طریق مادرش شهروندی کانادا را دریافت کرد.
تحصیلات
ایلان ماسک تحصیلات خود را در آفریقای جنوبی در دبیرستان پسرانه پرتوریا به پایان رساند. پس از مهاجرت به کانادا، دو سال در دانشگاه کویینز تحصیل کرد و سپس به دانشگاه پنسیلوانیا در آمریکا منتقل شد. او در سال ۱۹۹۷ دو مدرک لیسانس در رشتههای فیزیک و اقتصاد دریافت کرد. پس از آن، برای تحصیل در مقطع دکتری فیزیک انرژی به دانشگاه استنفورد رفت، اما تنها پس از دو روز، تصمیم گرفت تحصیلات را رها کند و به دنبال کارآفرینی برود، زیرا معتقد بود اینترنت فرصتهای بیشتری برای تغییر جهان فراهم میکند.
حرفه و کارآفرینی
ایلان ماسک یکی از معدود کارآفرینانی است که چندین شرکت با ارزش بیش از یک میلیارد دلار تأسیس کرده است. او زندگی حرفهای خود را به حوزههایی اختصاص داده که معتقد است برای آینده بشریت حیاتی هستند: انرژی پایدار، اکتشاف فضا، هوش مصنوعی و حملونقل.
Zip2
در سال ۱۹۹۵، ماسک به همراه برادرش کیمبال، شرکت Zip2 را با سرمایه ۲۸ هزار دلاری از پدرشان تأسیس کرد. این شرکت نرمافزاری برای ارائه نقشههای آنلاین و فهرستهای تجاری به روزنامههایی مانند نیویورک تایمز و شیکاگو تریبون بود. در سال ۱۹۹۹، Zip2 به قیمت ۳۰۷ میلیون دلار به شرکت Compaq فروخته شد و ماسک ۲۲ میلیون دلار از این معامله به دست آورد.
X.com و PayPal
پس از فروش Zip2، ماسک شرکت X.com را در سال ۱۹۹۹ تأسیس کرد که خدمات مالی آنلاین ارائه میداد. این شرکت با Confinity ادغام شد و سرویس پرداخت آنلاین PayPal را ایجاد کرد. در سال ۲۰۰۲، eBay شرکت PayPal را به مبلغ ۱.۵ میلیارد دلار خریداری کرد و ماسک با سود قابلتوجهی از این معامله خارج شد. با این حال، او به دلیل اختلاف بر سر استفاده از سیستمعامل ویندوز به جای یونیکس از مدیریت PayPal اخراج شده بود.
اسپیساکس (SpaceX)
در سال ۲۰۰۲، ماسک با هدف کاهش هزینههای اکتشاف فضا و امکان زندگی در سیارات دیگر، شرکت اسپیساکس را تأسیس کرد. او به عنوان مدیرعامل و مهندس ارشد این شرکت، موشکهای فالکون ۱، فالکون ۹ و فضاپیمای دراگن را توسعه داد. یکی از نوآوریهای کلیدی اسپیساکس، ساخت موشکهای قابلاستفاده مجدد بود که هزینههای پرتاب را به شدت کاهش داد. پروژه استارشیپ این شرکت با هدف سفر به مریخ و ایجاد تمدن انسانی در آنجا، یکی از جاهطلبانهترین برنامههای ماسک است. اسپیساکس همچنین پروژه استارلینک را برای ارائه اینترنت ماهوارهای جهانی راهاندازی کرد که تا سال ۲۰۲۱ به ۹۰ هزار کاربر در ۱۲ کشور خدمات ارائه میداد.
تسلا موتورز (Tesla Motors)
ماسک در سال ۲۰۰۴ به تسلا پیوست و با سرمایهگذاری قابلتوجه، نقش کلیدی در توسعه این شرکت ایفا کرد. او به عنوان مدیرعامل و طراح محصول، تسلا را از یک استارتاپ به یکی از باارزشترین شرکتهای خودروسازی جهان تبدیل کرد. تسلا با تولید خودروهای الکتریکی مانند تسلا رودستر و مدل اس، صنعت خودرو را متحول کرد و به ترویج انرژی پایدار کمک کرد. ماسک همچنین در سال ۲۰۱۶ شرکت سولارسیتی را (که توسط پسرخالههایش تأسیس شده بود) خریداری کرد تا زنجیره تولید و ذخیره انرژی تسلا را کامل کند.
نورال
(Neuralink) در سال ۲۰۱۶، ماسک شرکت نورالینک را با هدف توسعه رابطهای مغز و کامپیوتر تأسیس کرد. این شرکت به دنبال درمان بیماریهای مغزی و افزایش تواناییهای شناختی انسان از طریق اتصال مغز به هوش مصنوعی است. ماسک معتقد است که این فناوری میتواند انسان را از هوش مصنوعی پیشرفتهتر نگه دارد.
بورینگ کمپانی (The Boring Company)
بورینگ کمپانی در سال ۲۰۱۶ برای توسعه زیرساختهای حملونقل زیرزمینی و کاهش ترافیک شهری تأسیس شد. پروژههای این شرکت شامل تونلهای هایپرلوپ برای حملونقل سریع است که ماسک ایده آن را به صورت منبع باز ارائه کرده بود.
ایکس (توییتر سابق)
ماسک در سال ۲۰۲۲ توییتر را به مبلغ ۴۴ میلیارد دلار خریداری کرد و نام آن را به ایکس تغییر داد. هدف او تبدیل این پلتفرم به یک «اپلیکیشن همهکاره» با قابلیتهایی مانند پیامرسانی، پرداخت آنلاین و فروشگاه درونبرنامهای بود. این اقدام با حواشی زیادی همراه بود، از جمله اخراج مدیران ارشد و انتقادات به مدیریت او.
اوپن ایآی (OpenAI)
ماسک یکی از بنیانگذاران اوپن ایآی بود که در سال ۲۰۱۵ برای توسعه هوش مصنوعی ایمن تأسیس شد. اگرچه او بعداً از این پروژه جدا شد، اما همچنان به تأثیرات هوش مصنوعی بر آینده بشر توجه دارد و درباره خطرات آن هشدار داده است.
| نام شرکت / پروژه | سال تأسیس / مشارکت | شرح فعالیت | نتیجه یا تأثیر مهم |
|---|---|---|---|
| Zip2 | 1995 | ارائه نقشه و فهرستهای تجاری به روزنامهها | فروش به Compaq به قیمت ۳۰۷ میلیون دلار؛ سهم ماسک: ۲۲ میلیون دلار |
| X.com / PayPal | 1999 | خدمات مالی آنلاین؛ سپس ادغام با Confinity و ایجاد PayPal | فروش به eBay به مبلغ ۱.۵ میلیارد دلار |
| SpaceX | 2002 | اکتشاف فضا، توسعه موشکهای قابلاستفاده مجدد و سفر به مریخ | کاهش هزینه پرتاب؛ پروژههای موفق مانند فالکون و استارلینک |
| Tesla Motors | 2004 (پیوستن) | تولید خودروهای الکتریکی و انرژی پایدار | تبدیل به یکی از باارزشترین خودروسازان جهان؛ انقلاب در حملونقل پاک |
| SolarCity | ادغام در 2016 | تأمین انرژی خورشیدی (تأسیسشده توسط پسرخالهها) | تکمیل زنجیره انرژی تسلا با تولید و ذخیره انرژی |
| Neuralink | 2016 | توسعه رابط مغز و کامپیوتر برای درمان بیماریها و ارتقای شناخت انسانی | هدف: رقابت انسان با هوش مصنوعی |
| The Boring Company | 2016 | توسعه تونلهای زیرزمینی برای حملونقل شهری سریع (مانند هایپرلوپ) | هدف: کاهش ترافیک و افزایش سرعت حملونقل شهری |
| Twitter (X) | خرید در 2022 | خرید توییتر و تغییر برند به “ایکس” برای ساخت اپلیکیشن همهکاره | تغییرات گسترده مدیریتی؛ چالشهای گسترده در عملکرد و واکنشهای عمومی |
| OpenAI | 2015 (همبنیانگذار) | توسعه هوش مصنوعی ایمن | جدا شدن از پروژه؛ هشدار درباره خطرات AI |
زندگی شخصی
زندگی شخصی ایلان ماسک به اندازه فعالیتهای حرفهایاش پر فراز و نشیب بوده است. او تاکنون سه بار ازدواج کرده و ۱۴ فرزند دارد. اولین همسرش، جاستین ویلسون، نویسنده کانادایی بود که در سال ۲۰۰۰ با او ازدواج کرد. آنها پنج پسر داشتند که یکی در کودکی درگذشت. این ازدواج در سال ۲۰۰۸ به طلاق انجامید. در سال ۲۰۱۰، ماسک با تالولا رایلی، بازیگر انگلیسی، ازدواج کرد که این رابطه نیز پس از دو بار ازدواج و طلاق (۲۰۱۰-۲۰۱۲ و ۲۰۱۳-۲۰۱۶) پایان یافت. از سال ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱، او با گریمز، خواننده کانادایی، رابطه داشت و از او سه فرزند دارد. همچنین، ماسک از شیوان زیلیس، مدیر اجرایی نورالینک، دو فرزند دارد که آخرین آنها در سال ۲۰۲۴ متولد شد.
ماسک به داشتن خانوادهای بزرگ اعتقاد دارد و فرزندانش را «نسل آینده» برای ساخت جهانی بهتر میداند. او در مصاحبهها گفته است که افراد باهوش باید بچهدار شوند تا به پیشرفت بشریت کمک کنند. زندگی شخصی او با حواشی زیادی، از جمله روابط عاطفی جنجالی و اظهارات عمومی، همراه بوده است.
| موضوع | توضیحات |
|---|---|
| تعداد فرزندان | ۱۴ فرزند (تا سال ۲۰۲۴) |
| ازدواج اول | جاستین ویلسون (نویسنده کانادایی)؛ ازدواج در سال ۲۰۰۰؛ ۵ فرزند (یکی در کودکی درگذشت)؛ طلاق در ۲۰۰۸ |
| ازدواج دوم و سوم | تالولا رایلی (بازیگر انگلیسی)؛ ازدواج در ۲۰۱۰، طلاق در ۲۰۱۲؛ ازدواج مجدد در ۲۰۱۳، طلاق نهایی در ۲۰۱۶ |
| رابطه با گریمز | از ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۱؛ ۳ فرزند از این رابطه |
| فرزندان با شیوان زیلیس | مدیر اجرایی نورالینک؛ ۲ فرزند (آخرین آنها متولد ۲۰۲۴) |
| دیدگاه درباره فرزندان | تأکید بر نقش نسل آینده در ساخت جهانی بهتر؛ دعوت به فرزندآوری در میان افراد باهوش |
| سایر نکات | زندگی شخصی همراه با حواشی رسانهای، روابط جنجالی و اظهارات عمومی بحثبرانگیز |
باورها و دیدگاهها
ایلان ماسک دیدگاههای منحصربهفردی درباره مسائل مختلف دارد. او خود را «میانهرو» از نظر سیاسی توصیف کرده، اما حمایت او از برخی سیاستهای جناح راست و همکاریاش با دونالد ترامپ در نقش مشاور وزارت کارآمدی دولت (DOGE) در سال ۲۰۲۴، انتقادات زیادی را برانگیخت. ماسک از انرژیهای تجدیدپذیر و کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی حمایت میکند و معتقد است که این امر برای جلوگیری از تغییرات آبوهوایی ضروری است.
درباره مذهب، ماسک خود را «ندانمگرا» یا «مسیحی فرهنگی» توصیف کرده و گفته است که دینش «تلاش برای روشنگری جمعی» است. او کتاب «راهنمای مسافر کهکشان» نوشته داگلاس آدامز را به عنوان یک منبع الهامبخش معرفی کرده است.
ماسک همچنین درباره هوش مصنوعی نگرانیهایی دارد و معتقد است که بدون نظارت، این فناوری میتواند تهدیدی برای بشریت باشد. او ایده زندگی چندسیارهای را برای تضمین بقای بشر در برابر فجایع احتمالی ترویج میکند.
دستاوردها و جوایز
ایلان ماسک جوایز متعددی برای نوآوریهایش دریافت کرده است:
- جایزه حملونقل جورج لو (۲۰۰۸) و مدال طلای فضایی (۲۰۱۰) برای فعالیتهای اسپیساکس.
- دکتری افتخاری از دانشگاه ییل (۲۰۱۵) و عضویت در انجمن سلطنتی (۲۰۱۸).
- عنوان «شخصیت سال» مجله تایم (۲۰۲۱).
- جایزه صلح نوبل (۲۰۱۷) و مدال استیون هاوکینگ (۲۰۱۹).
حواشی و انتقادات
ماسک به دلیل اظهارات جنجالی و تصمیماتش بارها مورد انتقاد قرار گرفته است. او به اتهام ترویج اطلاعات نادرست و نظریههای توطئه در توییتر متهم شده و برخی اقداماتش، مانند انجام سلامی در مراسم تحلیف ترامپ که به عنوان «سلام نازی» تعبیر شد، جنجالبرانگیز بود. همچنین، اخراج گسترده مدیران در تسلا و توییتر و سبک مدیریت سختگیرانهاش انتقاداتی را به دنبال داشته است.
تأثیرات و میراث
ایلان ماسک با تأسیس شرکتهایی که صنایع مختلف را متحول کردهاند، به یکی از تأثیرگذارترین شخصیتهای قرن بیستویکم تبدیل شده است. او نه تنها فناوریهای جدیدی را معرفی کرده، بلکه با ایدههایش الهامبخش نسلهای جدید برای دنبال کردن رویاهای بزرگ بوده است. پروژههای او در زمینه انرژی پایدار، اکتشاف فضا و هوش مصنوعی، آیندهای را ترسیم میکنند که بشریت میتواند در سیارات دیگر زندگی کند، از منابع پاک استفاده کند و با فناوریهای پیشرفتهتر همزیستی داشته باشد.
نتیجهگیری
زندگی ایلان ماسک داستان فردی است که از کودکی پرچالش در آفریقای جنوبی به یکی از قدرتمندترین و ثروتمندترین افراد جهان تبدیل شد. او با پشتکار، نوآوری و جاهطلبی، مرزهای فناوری و تخیل را جابهجا کرده است. با وجود حواشی و انتقادات، ماسک همچنان به دنبال تحقق رویاهایی است که میتوانند آینده بشریت را تغییر دهند. داستان زندگی او نه تنها الهامبخش کارآفرینان است، بلکه نشان میدهد که با اراده و تلاش، غیرممکنها ممکن میشوند.
