اختلال نقص توجه و بیش فعالی یا (ADHD)
یکی از اختلالات عصبی-رشدی است که معمولا در کودکی شروع می شود و ممکن است تا بزرگسالی ادامه پیدا کند افراد مبتلا به ADHD ممکن است با مشکلاتی در توجه و تمرکز ، کنترل تکانه ها و رفتار های بیش فعالی روبرو شوند.به نحوه عملکرد مغز و رفتار فرد تاثیر می گذارد.این اختلال در افراد مختلف با شدت و انواع متفاوتی بروز می کند و می تواند بر جنبه های مختلف زندگی فردی ، تحصیلی ، شغلی و اجتماعی اثر بگذارد .
ADHD مخفف کلمه ی Attention Deficit Hyperactivity Disorder که به معنی اختلال نقص توجه و بیش فعالی است. انتخاب این مخفف بخاطر توصیف دقیقی است که از ویژگی های اصلی این اختلال ارائه می دهد و به طور کلی شرایط را برای تشخیص و درمان بهتر روشن می کند.
این نام توصیف کننده سه بخش اصلی است:

1.نقص توجه Attention Deficit:
افرادی با دچار مشکلاتی در تمرکز ، ممکن است به راحتی حواسشان پرت شود و تکالیف یا کارهای
روزمره را فراموش کنند.
2.بیش فعالی Hyperactivity:
این اصطلاح به رفتار های پر انرژی و بی قراری در این افراد اشاره دارد .آنها ممکن است مدام در حال حرکت باشند
یا نتوانند به راحتی در یک جا آرام بنشینند.
3.اختلال Disorder:
این بخش نشان دهنده آن به نوعی اختلال یا ناتوانی در ADHD است که سیستم عصبی فرد اشاره دارد که می
تواند بر زندگی روزمره اش تاثیر بگذارد و نیازمند مدیریت و درمان است.
علائم ADHD چیست؟
علائم آن به سه دسته تقسیم میشه:

1.مشکلات توجه و تمرکز:
اغلب در تمرکز بر وظایف یا حفظ توجه به مشکل میخورند و به راحتی حواسشان پرت می شود. علائم این دسته شامل موارد زیر است:
- ناتوانی در تمرکز طولانی مدت روز کارها
- فراموش کردن جزئیات و انجام اشتباهات ناشی از بی دقتی
- ناتوانی در سازماندهی و برنامه ریزی موثر
- پرهیز از کارهایی که نیاز به تلاش ذهنی طولانی دارند
2بیش فعالی:
تحریک بیشتری نسبت به افرادد عادی داشته باشند.نشانه های این دسته:
- تمایل به حرکت مداوم یا نا آرامی
- ناتوانی در نشستن طولانی مدت
- صحبت کردن بیش از حد و قطع کردن حرف دیگران
3.رفتارهای تکانشی (کنترل ناپذیر):
رفتار های تکانشی که نشان دهنده عدم کنترل بر واکنش ها و اعمال فرد است. نشانه های این بخش شامل موارد زیر است:
- تصمیم گیری های عجولانه بدون فکر کردن به عواقب
- ناتوانی در انتظار کشیدن و صبر داشتن
- تمایل به قطع کردن صحبت دیگران یا ناتوانی در منتظز ماندن نوبت
این علائم معمولا از دوران کودکی شروع شده و می توانند در سنین مختلف با شدت های متفاوتی بروز کنند.تشخیص و درمان این اختلال معمولا نیاز به ارزیابی تخصصی توسط روان پزشک یا روان شناس دارد.
انواع بیش فعالی ADHD

به سه نوع تقسیم می شود که هرکدام دارای علائم و ویژگی های خاص خود هستند . در ادامه هر یک از این انواع را با جزئیات بررسی می کنیم:
1.نوع بی توجهی (ADHD با غلبه نقص توجه):
بیشتر به مشکل در توجه و تمرکز بر می گردد و علائم بیش فعالی در آن کمتر به چشم می خورد . این نوع معمولا در دختران بیشتر از پسران دیده می شود . برخی از ویژگی های این نوع عبارتند از :
- فراموشکاری و بی دقتی : افراد مبتلا به این نوع معمولا جزئیات کارها را فراموش می کنند و اشتباهات بی دقتانه ای مرتکب می شوند.
- پرت شدن حواس : معمولا حواسشان به راحتی پرت می شود و نمی تواندد بر یک وظیفه تمرکز کنند
- عدم تکمیل وظایف : بسیاری از کارها و وظایف را شروع می کنند ، اما نمی توانند آن را به پایان برسانند.
- مشکل در سازماندهی : در برنامه ریزی و سازماندهی حکارها به مشکل می خورند و اغلب در انجام وظایف در زمان مقرر موفق نیستند.
- عدم توجه به جزئیات : این افراد معمولا نمی توانند به جزئیات دقیق توجه کنند و در نتیجه ممکن است در کارهایشان اشتباهات زیادی مرتکب شوند.
افرادی که این نوع ADHD را دارند، ممکن است کمتر از بقیه افراد دچار بیش فعالی و تکانشگری شوند ، اما مشکلاتشان در تمرکز و توجه می تواند به شدت بر زندگی روزمره و عملکرد تحصیلی و شغلی آن ها تاثیر بگذارد.
2.نوع بیش فعالی – تکانشی (ADHD با غلبه بیش فعالی -تکانشی):
این نوع بیشتر با علائم حرکتی و رفتار های تکانشی شناخته می شود و مشکلات مربوط به توجه و تمرکز ممکن است کمتر دیده شود . علائم و ویژگی های این نوع شامل موارد زیر است:
- بی قراری و نا آرامی : این افراد به طور مداوم در حال حرکت هستند و نمی توانند به مدت طولانی در یک جا بنشینند.
- صحبت کردن بیش از حد : معمولا به طور مداوم و بدون مکث صحبت می کنند و اغلب باعث قطع شدن مکالمات دیگران می شوند.
- عدم توانایی در انتظار : در صف انتظار یا موقعیت هایی که باید صبر کنند ، به شدت بی قرار می شوند .
- تمایل به رفتار های تکانشی : به عنوان مثال ، تصمیمات عجولانه ای می گیرند که به عواقب آن فکر نمی کنند و این رفتار ها ممکن است گاهی به مشکلات اجتماعی منجر شود .
- خطر پذیزی بالا : ممکن است در رفتار های پر خطر و بی پروا درگیر شوند ، زیرا بدون فکر به عواقب دست به کار می شوند .
این نوع بیشتر در کودکان دیده می شود و اغلب باعث مشکلاتی در مدرسه و محیط های اجتماعی می شود . در بزرگسالی نیز این ویژگی ها می توانند مشکلات شغلی و ارتباطی ایجاد کنند ، اما شدت علائم ممکن است با گذشت زمان کاهش یابد.
3.نوع ترکیبی (ADHD با غلبه ترکیبی ):
شایع ترین نوع است و ترکیبی از علائم و بی توجهی ، بیش فعالی و تکانشگری را در بر می گیرد . افراد مبتلا به نوع ترکیبی ممکن است به طور همزمان دچار مشکلات در توجه و تمرکز و همچنین رفتار های تکانشی و بیش فعال باشند.ویژگی های این نوع شامل موارد زیر است :
- مشکل در تمرکز و سازماندهی : این افراد مانند بی توجه ، در تمرکز بر کارها و سازماندهی آن ها مشکل دارند .
- بی قراری و نیاز به تحرک مداوم : همچنین مانند نوع بیش فعالی -تکانشی ، این افراد بطور مداوم نیاز به حرکت دارند و در وضعیت های بی حرکت دچار بی قراری می شوند .
- مشکلات در کنترل رفتارهای تکانشی : افراد دارای نوع ترکیبی ، کنترل ضعیفی بر رفتار های تکانشی دارند و ممکن است ناگهان تصمیمات و اقداماتی بدون فکر انجام دهند .
- مشکلات ارتباطی و اجتماعی : به ذلیل ترکیب هر دو دسنه از علائم ، این افراد ممکن است در ارتباطات اجتماعی به مشکل بخورند ، چون هم از تمرکز کافی برخوردار نیستند و هم ممکن است رفتار های تکانشی از خود نشان دهند .
این نوع می تواند زندگی روزمره افراد را به شدتتحت تاثیر قرار دهد و اغلب نیاز به برنامه ریزی دقیق و درمان ترکیبی (دارویی و رفتاری ) دارد .
علائم و نشانه های اختلال نقص توجه و بیش فعالی در کودکی و جنینی

علائم آن معمولا پس تز تولد و در دوران کودکی یا نوجوانی ظاهر می شود . با این حال ، برخی عوامل در دوران جنینی و ثبل از تولد ممکن خطر ابتلا به ADHD را افزایش دهند .این عوامل شامل موارد زیر است :
1.عوامل ژنتیکی :
تاحد زیادی جنبه ژنتیکی دارد .اگر والدین یا بستگان نزدیک فرد مبتلا به ADHD باشند ، احتمال ابتلا به این اختلال در فرزند بیشتر می شود . ژن های خاصی که مرتبط با سیستم دوپامین در مغز هستند ، می توانند در ایجاد این اختلال نقش داشته باشند.
2.مصرف مواد مضز در دوران بارداری :
مصرف الکل ، دخانیات و مواد مخدر در دوران بارداری می تواند رشد مغز جنین را تحت تاثیر قرار دهد و خطر ابتلا به ADHD را افزایش دهد.نیکوتین و الکل به ویژه به عنوان عوامل خطر برای بروز ADHD در نظر گرفته می شوند .
3.قرار گرفتن در معرض سموم محیطی :
اگر مادر در دوران بارداری در معرض سموم محیطی مانند سرب یا آلودگی های شیمیایی باشد ، این عوامل ممکن است رشد طبیعی مغز جنین را مختل کرده و ریسک ابتلا ADHD را افزایش دهند.
4.استرس شدید مادر در دوران بارداری :
استرس شدید و طولانی مدت مادر در دوران بارداری می تواند تاثیرات منفی بر رشد سیستم عصبی جنین داشته باشد و در نتیجه ممکن است خطر ابتلا به مشکلات رفتاری و اختلالات عصبی مانند ADHD در فرزند را افزایش دهد .
5.کمبود تغذیه مناسب در دوران بارداری :
-+کمبود ویتامین ها و مواد مغذی مانند اسیدفولیک ، آهن و اسید های چرب امگا3 در دوران بارداری می تواند رشد مغز جنین را تحت تاثیر قرار دهد و احتمال بروز مشکلات رفتاری را افزایش دهد.
6.تولد زودرس یا وزن کم هنگام تولد :
نوزادانی که زودتر از موعد متولد می شوند یا وزن کمی دارند ، بیشتر در معرض خطر ابتلا به ADHD هستند . این نوزادان ممکن است به دلیل رشد ناقص سیستم عصبی در آِنده با مشکلات توجه و تمرکز روبرو شوند .
7.آسیب مغزی:
آسیب های جزیی در دوره جنینی خصوصا در منطقه ی پریتال که ممکن است از دلایل آن باشد. و یا حاصل عوامل مکانیکی یا متابولیکی یا استرس و سایر عوامل در دوره شیرخوارگی ناشی از عفونت و التهاب یا ضربه در این کودکان شایع است.
8.عوامل عصبی و فیزیکی:
مطالعات بر روی EEG مغز این کودکان نشان دهنده درصد نسبی اختلال در نوار بتا می باشد. البته این تاخیر رشد در بسیار موارد با افزایش سن برطرف می شوند. همچنین مطالعات توموگرافیک کامپیوتری نشانگر کاهش جریان خون مغز در ناحیه ی لوب پیشانی کودکان می باشد.
9.عوامل روانی _ اجتماعی:
عوامل استرس ساز و اختلال در تعادل خانواده، محرومیت و سایر عوامل اضطراب آور در تشدید و دوام اختلال بیش فعالی ADHD نقش دارند.
مطالعات بر روی EEG مغز این کودکان نشان دهنده درصد نسبی اختلال در نوار بتا می باشد. البته این تاخیر رشد در بسیار موارد با افزایش سن برطرف می شوند. همچنین مطالعات توموگرافیک کامپیوتری نشانگر کاهش جریان خون مغز در ناحیه ی لوب پیشانی کودکان می باشد.
علائم و نشانه ها ی اختلال نقص توجه و بیش فعالی در بزرگسالی
بسیاری در کودکی ADHD داشتند ، اما علائم آنها با افزایش سن تغییر کرده . در بزرگسالی سه نوع ADHD هست .در دسته اصلی شامل مشکلات توجه ، بیش فعالی و تکانشگری قرار می گیرد ،اما می تواند در فعالیت های روزمره ، شغلی و روابط شخصی نیز تاثیرات قابل توجهی داشته باشد.
1.مشکلات توجه و تمرکز :

- عدم تمرکز در کاهای روزانه : افراد مبتلاممکن است نتوانند تمرکز کافی بر روی وظایف شغلی ، مطالعه یا حتی گفتگوهای روزمره داشته باشند .
- فراموشکاری : ممکن است برنامه های روزانه، قرار ملاقات ها، پرداخت قبوض و وظایف خود را فراموش کنند.
- بی دقتی : ممکن است اشتباهات بی دقتی در کارها و تصمیم گیری های خود مرتکب شوند .
- پرت شدن حواس : آن ها به راحتی دچار حواس پرتی می شوند و نمی توانند برای مدت طولانی روی یک کار تمرکز کنند .
- مشکل در سازماندهی : در برنامه ریزی و مدیریت زمان به مشکل می خورند و اغلب در کارهای پیچیده دچار سردرگمی می شوند .
2.بیش فعالی :
- بی قراری : ممکن است نتوانند برای مدت طولانی بی حرکت بشینند و همیشه به دنبال فعالیتی باشند تا خود را مشغول کنند .
- نیاز به تحرک مداوم :حتی اگر تحرک جسمی ندارند ، ممکن است ذهنشان به طور مداوم درگیر باشد و دائم در حال فکر کردن باشند .
- احساس نا آرامی و اضطراب : این افراد اغلب احساس نا آ رامی درونی دارند و به سختی می توانند ذهن خود را آرام کنند .
- بی صبری : نمی توانند صبر کنند تا دیگران صحبت خود را تمام کنند و ممکن است وسط صحبت افراد حرف بزنند .
3.رفتارهایتکانشی (کنترل ناپذیر) :
- تصمیم گیری های عجولانه : به دلیل تکانشگری ، بدون فکر کردن به عواقب دست به تصمیم گیری ها و اقدامات سریع می زنند .
- خطر پذیری بالا : ممکن است درگیر رفتار های خطرناک شوند یا کارهایی انجام دهند که برایشان پیامدهای منفی دارد .
- قطع کردن حرف دیگران : در گفتگوها ممکن است حرف دیگران را قطع کنند و صبر کافی برای شنیدن نداشته باشند .
- مشکلات مالی و خرید های تکانشی : بسیاری از افراد مبتلا به ADHD ممکن است به صورت ناگهانی و بی برنامه خرید کنند که گاهی باعث مشکلات مالی می شود .
4.مشکلات شغلی و تحصیلی :
- تاخیر های مداوم : به دلیل مشکلات مدیریت زمان ، ممکن است نتوانند وظایف شغلی یا تحصیلی را به موقع انجام دهند .
- ناتوانی در مدیریت پروزه های بلند مدت : کارهایی که نیاز به تمرکز طولانی مدت دارند ، برایشان دشوار است و ممکن است در انجام پروژه های پیچیده دچار مشکل شوند .
- افت عملکرد تحصیلی : به دلیل عدم تمرکز و مشکلات سازماندهی ف عملکرد شغلی این افراد می تواند تحت تاثیر قرار گیرد .
- احساس بی قراری و بی حوصلگی : در کارهایی که برایشان خسته کننده است ، احساس بی حوصلگی دارند و نمی توانند به مدت طولانی روی آنها تمرکز کنند .
5.مشکلات ارتباطی و روابط اجتماعی :
- مشکل در کنترل خشم و هیجانات : افراد مبتلا به ADHD ممکن است سریعا عصبانی عصبی شوند یا واکنش های احساسی قوی داشته باشند .
- مشکلات در برقراری روابط پایدار : ممکن است در حفظ روابط دوستانه یا عاطفی مشکل داشته باشند و احساس کنند که در ارتباط با دیگران به مشکل برمیخورند .
- عدم توجه به نیازهای دیگران : به دلیل مشکلات توجه ، گاهی ممکن است نتوانند به نیازهای احساسی دیگران توجه کنند و این مسئله در روابط آن ها تاثیر منفی بگذارد.
6.تاثیرات بر سلامت روان :
- احساس ناکامی و عزت نفس پایین : مشکلات مداوم در مدیریت کارها و روابط می تواند به احساس ناکامی و کاهش عزت نفس منجر شود.
- افسردگی و اضطراب : بسیاری از افراد بزرگسال مبتلا به ADHD به دلیل فشار های ناشی از این اختلال و احساس ناکامی در زندگی به افسردگی و اضطراب دچار شوند.
- احساس بی ثباتی ذهنی : ممکن است به دلیل مشکلات توجه و تمرکز ، احساس کنند که ذهنشان بی ثبات است و نمی توانند افکار خود را کنترل کنند .

چگونه ADHD در بزرگسالان مدیریت می شود؟
شامل روش های ترکیبی است ک
- دارو درمانی : دارو های محرک (مانند ریتالین و آدرال ) و دارو های غیرمحرک می توانند به بهبود تمرکز و کاهش علائم کمک کنند .
- روان درمانی : درمان های رفتاری شناختی CBT و مشاوره روانشناختی می تواند به بزرگسالان کمک کند تا با علائم خود بهتر مقابله کنند و مهارت های مدیریت زمان و سازماندهی را بیاموزند .
- تغییرات سبک زندگی : ایجاد برنامه های روزمره ، ورزش منظم ، تغذیه سالم و خواب کافی می تواند به بهبود علائم کمک کند .
- استفاده از تکنیک های مدیریت زمان : ابزار ها و تکنیک های مدیریت زمان مانند استفاده از لیست کارها ، تنظیم یادآورها و تعیین اولویت ها برای کمک به افراد ADHD در مدیریت وظایف روزمره موثر است .
کیفیت زندگی افراد دارای اختلال ADHD
کیفیت زندگی افراد با ADHD (اختلال کمتوجهی-بیشفعالی) معمولاً تحت تأثیر چالشهایی قرار میگیرد که این اختلال به همراه دارد. این افراد ممکن است با مشکلاتی مانند عدم تمرکز، فراموشی، اضطراب، و بیثباتی هیجانی روبهرو شوند که میتواند روابط اجتماعی، عملکرد شغلی، و رفاه کلی آنها را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، کیفیت زندگی افراد ADHD ممکن است در مقایسه با دیگران کمی پایینتر باشد، اما با درمانهای مناسب و مدیریت اختلال، میتوانند به بهبود عملکرد و رضایت از زندگی دست یابند.
عدم درمان اختلال ADHD در کودکان و بزرگسالان چه عوارضی دارد؟

عوارض در کودکان:
- مشکلات تحصیلی: کودکان مبتلا به ADHD معمولاً با مشکلاتی در تمرکز، تکمیل تکالیف مدرسه، و پیروی از دستورالعملها مواجه هستند که میتواند منجر به افت تحصیلی، نمرات پایین و نارضایتی از مدرسه شود.
- مشکلات رفتاری: این کودکان ممکن است با مشکلات رفتاری مانند بیقراری، نافرمانی، پرخاشگری و عدم توانایی در رعایت قوانین و دستورالعملها روبهرو شوند. این مسائل میتوانند باعث مشکلات در تعاملات اجتماعی و روابط با دیگران شوند.
- مشکلات اجتماعی: اختلال در کنترل رفتار و توجه میتواند باعث مشکلات در برقراری روابط دوستانه و اجتماعی شود. کودکان مبتلا به ADHD ممکن است در ایجاد و حفظ دوستیها دچار مشکل شوند.
- اعتماد به نفس پایین: به دلیل شکستهای مکرر در تحصیل یا روابط اجتماعی، کودکان مبتلا به ADHD ممکن است احساس بیکفایتی یا عدم اعتماد به نفس پیدا کنند.
عوارض در بزرگسالان:
- مشکلات شغلی: بزرگسالان مبتلا به ADHD ممکن است در حفظ شغل، رعایت مهلتها، و برقراری ارتباط مؤثر با همکاران دچار مشکل شوند. این اختلال میتواند منجر به کاهش عملکرد شغلی، اشتباهات مکرر و حتی از دست دادن شغل گردد.
- مشکلات مالی: بیتوجهی به جزئیات مالی، تصمیمگیریهای بیملاحظه، و بینظمی در امور مالی میتواند به مشکلات اقتصادی جدی منجر شود.
- اختلالات روانی: بزرگسالان مبتلا به ADHD بیشتر در معرض اضطراب، افسردگی، و مشکلات اضطرابی قرار دارند. این اختلالات میتوانند زندگی شخصی و حرفهای فرد را تحت تأثیر قرار دهند.
- مشکلات روابط بین فردی: ناتوانی در کنترل رفتار، فراموشی و ناتوانی در برقراری ارتباط مؤثر میتواند منجر به مشکلات در روابط خانوادگی و شخصی شود.
- روند زندگی آشفته: بدون درمان، افراد مبتلا به ADHD ممکن است در کنترل زمان، برنامهریزی و دستیابی به اهداف شخصی یا حرفهای مشکل داشته باشند، که میتواند کیفیت زندگی آنها را تحت تأثیر قرار دهد.

در مجموع، عدم درمان ADHD میتواند منجر به تأثیرات منفی طولانیمدت در تمام جنبههای زندگی فرد، از تحصیل و شغل گرفته تا روابط اجتماعی و روانی شود. بنابراین، تشخیص و درمان به موقع این اختلال میتواند به کاهش این عوارض کمک کند.
آزمونهای تشخیصی:

تشخیص این اختلال توسط متخصص و به کمک مصاحبه گذاشته میشود. استفاده از برخی آزمونها هم میتواند در مواردی کمک کننده باشد. آزمون تخصصی توجه و تمرکز و تشخیص بیش فعالی IVA-2 یک تستنوروسایک جهت ارزیابی توجه در دو حیطه توجه دیداری و توجه شنیداری میباشد. اجرای آزمون پزشکی به منظور رد کردن دیگر دلایل احتمالی این علایم. جمعآوری اطلاعاتی از قبیل مسائل پزشکی جاری، تاریخچه پزشکی شخصی و خانوادگی و فرمهای ثبت شده در مدرسه.
اجرای مصاحبهها یا پرسشنامهها برای اعضای خانواده، معلمان کودک شما یا دیگر افرادی که کودک شما را به خوبی میشناسند، از قبیل پرستار یا مربی کودک. از جمله مشکلاتی که منجر به بیقراری در کوکان بیش فعالی میگردد، اختلال در پردازش حسی است. معتبرترین پرسشنامه جهت بررسی اختلال حسی استفاده از پرسشنامه نمایه حسی ۲ است.
استفاده از ملاکهای اختلال نقص توجه-بیش فعالی در راهنمای تشخیص و آماری اختلالات روانی که توسط انجمن روانپزشکی آمریکا چاپ شده است. اجرای مقیاسهای درجهبندی اختلال ADHD به منظور کمک برای جمعآوری و ارزیابی اطلاعات دربارهٔ کودکتان. برخی آزمونهای کمک تشخیصی اختلال نقص توجه- بیشفعالی:
- نقشه مغزی QEEG
- آزمون ارزیابی توجه و تمرکز کوتاه مدت COG
- بسته ارزیابی اختلال بیش فعالی- نقص توجه CANTAB
- آزمون ارزیابی توجه
انواع درمان و مراحل اختلال ADHD در کودکان و بزرگسالان

درمان اختلال ADHD (اختلال کمتوجهی/بیشفعالی) به ترکیبی از روشهای مختلف دارویی و غیردارویی نیاز دارد که بسته به سن و شرایط فرد متفاوت است. این درمانها میتوانند شامل موارد زیر باشند:
1. درمانهای دارویی

در کودکان :
داروهای محرک: داروهای مثل متیل فنیدات (ریتالین) و آمفتامینها به عنوان داروهای اصلی برای درمان ADHD در کودکان شناخته میشوند. این داروها باعث افزایش فعالیت مواد شیمیایی در مغز میشوند که به توجه و کنترل رفتار کمک میکند.
داروهای غیرمحرک: داروهایی مانند آتوکستین (Strattera) و گوانفاسین (Intuniv) برای کودکانی که داروهای محرک را تحمل نمیکنند یا عوارض جانبی دارند، تجویز میشوند.
در بزرگسالان :
داروهای محرک: مشابه داروهایی که در کودکان تجویز میشود، اما دوز و میزان مصرف آنها بسته به وضعیت بزرگسالان متفاوت است.
داروهای غیرمحرک: مثل آتوکستین و گوانفاسین که برای بزرگسالانی که به داروهای محرک واکنش منفی دارند، استفاده میشوند.
2. درمانهای روانشناختی و رفتاری:

درمان شناختی-رفتاری (CBT): این درمان به کودکان و بزرگسالان کمک میکند تا نحوه تفکر و رفتارهای خود را تغییر دهند و با مشکلات مربوط به ADHD مقابله کنند.
آموزش والدین: والدین کودکانی که مبتلا به ADHD هستند میتوانند دورههایی از آموزشهای رفتاری برای مدیریت رفتارهای مشکلساز کودک خود بگذرانند.
درمانهای مهارتهای اجتماعی: این درمانها میتواند به کودکان و بزرگسالان کمک کند تا مهارتهای اجتماعی لازم برای برقراری ارتباط مؤثرتر با دیگران را یاد بگیرند.
مداخلات رفتاری: این مداخلات به افراد کمک میکند تا رفتارهای خود را مدیریت کرده و بر روی اهداف مشخص کار کنند.

3. روشهای تغییرات محیطی:
ایجاد محیط ساختاریافته: برای افراد مبتلا به ADHD، داشتن محیطی منظم با قوانین و روالهای مشخص میتواند به آنها کمک کند تا بهتر تمرکز کنند و رفتارهای خود را کنترل نمایند.
استفاده از تکنیکهای مدیریت زمان: ابزارهایی مانند تقویمها، لیستهای وظایف و یادآورها میتواند برای افراد مبتلا به ADHD مفید باشد تا به بهبود عملکرد روزمره کمک کنند.
4. درمانهای مکمل و تغذیهای:
تغذیه مناسب: تحقیقات نشان دادهاند که رژیم غذایی سالم، سرشار از ویتامینها و مواد معدنی، میتواند به بهبود عملکرد مغز و کاهش علائم ADHD کمک کند.
ورزش: فعالیتهای بدنی منظم به کاهش استرس، بهبود تمرکز و کاهش علائم بیشفعالی کمک میکند.
5. مشاوره و پشتیبانی:
حمایت گروهی: جلسات پشتیبانی گروهی برای بزرگسالان مبتلا به ADHD میتواند مفید باشد تا افراد از تجربیات یکدیگر بهرهمند شوند و از تنهایی خود بکاهند.
رفتاردرمانی برای درمان بیش فعالی
هدف از رفتاردرمانی، آموزش روشهای کنترل و نظارت بر رفتار به فرد مبتلا و نزدیکان او است؛ بنابراین، جلسات رفتاردرمانی معمولاً با حضور فرد مبتلا، والدین یا در مواردی آموزگاران وی برگزار میشوند. به این ترتیب، اعضاء خانواده و افراد مرتبط با فرد مبتلا به ADHD با استراتژیها و تکنیکهای مناسب برای برقراری ارتباط مؤثر و کمک به وی آشنایی مییابند.
مراحل درمان
- تشخیص دقیق: اولین گام در درمان ADHD، تشخیص دقیق توسط متخصص روانپزشکی یا روانشناسی است.
- توسعه برنامه درمانی: پس از تشخیص، برنامه درمانی شخصی بر اساس نیازهای فردی کودک یا بزرگسال طراحی میشود.
- انتخاب روش درمان: این مرحله شامل انتخاب داروها و روشهای غیردارویی مناسب است.
- مراقبت و پیگیری: پس از آغاز درمان، لازم است که فرد تحت نظارت قرار گیرد و تغییرات لازم در درمان اعمال شود.
در نهایت، درمان موفق ADHD معمولاً به یک رویکرد چندوجهی و مداوم نیاز دارد که با همکاری بیمار، خانواده، معلمان و متخصصین بهینه میشود.
خطرات اختلال بیش فعالی
تصادف و حوادث:
افراد مبتلا به بیش فعالی که تحت درمان قرار ندارند در معرض تصادف و حوادث بیشتری قرار دارند و رانندگی های خطرناک در میان آنان بیشتر دیده میشود. تغییر مسیر سریع، مشغول شدن با رادیو و تلفن موبایل در ضمن رانندگی در این افراد بیشتر است که در پی خود خطراتی را در بر خواهد داشت.
ابتلا به بیماری های عفونی که از طریق ارتباط جنسی ایجاد میشود:
ارتباط جنسی بی محابا و پیش از ازدواج در این گروه از جوانان بیشتر رخ میدهد. عدم پایبندی به ارزش ها و اصول اخلاقی و از سوی دیگر عدم آگاهی از روشهای بهداشتی آنان را در معرض خطر قرار میدهد
اقدام به رفتارهای ناخوشایند برای جلب توجه:
از آنجائیکه نوجوانانی که فقط دچار بی توجهی هستند و در صحنه درس و نمره نمی توانند خود را نشان دهند، لذا ممکن است برای جبران آن دست به اقدامات نا مناسبی بزنند که به هر طریق ممکن نظر دیگران را جلب نماید.
ناتوانی در برنامه ریزی:
زمان شروع و ختم درس خواندن، تکلیف انجام دادن، درس ها را دوره کردن، و نظایر اینها. از آنجاییکه نوجوان تمایل دارد نشان دهد که مستقل است و وابسته به والدین نیست، کمتر از دوران کودکی از والدین خود کمک می گیرد. با چنین شرایطی نوجوان مبتلا به بیش فعالی ممکن است در برنامه ریزی روزانه دچار مشکل شود. به ویژه این افراد که در دوران دبستان از حمایت و برنامه ریزی درسی از سوی والدین برخوردار و از نظر درسی موفق بودند، ولی ممکن است در دوران راهنمایی که فشار و هدایت والدین کمتر میشود و یا قطع می گردد، افت تدریجی تحصیلی آغاز شود.

افراد مشهور به اختلال بیش فعالی ADHD
- اما واتسون
- هوی مندل
- توییک توییک
- کارینا اسمیرنوف




